സൂര്യപ്രകാശമേൽക്കുമ്പോൾ മഴവില്ലുപോലെ തിളങ്ങുന്ന പക്ഷി. തലയിൽ മയിലിന്റേതുപോലെയുള്ള പൂവ്. ഒൻപതോളം നിറങ്ങൾ ചേർന്ന, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ പക്ഷിവർഗങ്ങളിലൊന്ന്. ഹിമാലയൻ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ പര്യായമായ 'മൊണാൽ' എന്ന പക്ഷിയെ ആരും വിസ്മയത്തോടെ നോക്കിനിന്നുപോകും! ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ സംസ്ഥാനപക്ഷിയും അയൽരാജ്യമായ നേപ്പാളിന്റെ ദേശീയപക്ഷിയുമാണ് 'മൊണാൽ'. കാഴ്ചയിൽ സുന്ദരൻ ആൺപക്ഷിയാണ്. എന്നാൽ, മൊണാൽ പെൺപക്ഷി ഏഴഴകുള്ളവളല്ല, അവയ്ക്കു തവിട്ടുനിറമാണുള്ളത്.
ഇന്ന്, ആ പക്ഷി മനുഷ്യനെ ഭയന്നു തങ്ങളുടെ അതിജീവനത്തിനായി പുതിയ വഴികൾ തേടുകയാണ്. അതു ഗവേഷകരെ അദ്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതായി. അവയുടെ ആവാസമേഖലയിലേക്കു മനുഷ്യന്റെ അമിതമായ കടന്നുകയറ്റമാണു പക്ഷിവംശത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾക്കു പിന്നിലെ കാരണം. ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഹേംവതി നന്ദന് ബഹുഗുണ ഗര്വാള് സര്വകലാശാലയിലെ ഗവേഷകർ അറുപതു മാസത്തോളമെടുത്തു നടത്തിയ പഠനങ്ങളിലാണു ശാസ്ത്രലോകത്തെ ഞെട്ടിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ. ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ രണ്ടു താഴ്വരകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണു ഗവേഷകർ പഠനവുമായി മുന്നോട്ടുപോയത്, സഞ്ചാരികളുടെ തിരക്കുള്ള 'ചോപ്റ്റ' എന്ന പ്രദേശവും പ്രശാന്തസുന്ദരമായ 'മദ്മഹേശ്വർ' താഴ്വരയും.
അതിജീവനത്തിനായി പക്ഷികൾ തങ്ങളുടെ ശബ്ദം മാറ്റിയിരിക്കുകയാണ്, അതുപോലെതന്നെ വാസസ്ഥലവും. മൊണാലിന്റെ ശബ്ദത്തിലുണ്ടായ മാറ്റമാണു ഗവേഷകർ പ്രധാനമായും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്. മേഖലയിൽനിന്ന് അറുന്നൂറോളം പക്ഷികളുടെ ശബ്ദമാണു പഠനത്തിനായി ഗവേഷകസംഘം റെക്കോർഡ് ചെയ്തത്. ചോപ്റ്റയിലെ പക്ഷികൾ മനുഷ്യരുടെ ബഹളവും അനിയന്ത്രിതമായ വാഹനങ്ങളുടെ ശബ്ദവും മറികടക്കാൻ ഉയർന്ന പിച്ചിലുള്ള ശബ്ദങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതായി മനസിലാക്കി. ചുറ്റുമുള്ള ശബ്ദമലിനീകരണത്തെ മറികടക്കാനാണത്രെ മൊണാൽ പക്ഷികൾ തങ്ങളുടെ ശബ്ദശൈലി തന്നെ മാറ്റിയത്! എന്നാൽ, താത്കാലിക മാറ്റമാണെങ്കിലും ഭാവിയിൽ ഇതു പക്ഷികളുടെ ആശയവിനിമയത്തെയും പ്രത്യുൽപാദനത്തെയും ബാധിച്ചേക്കാമെന്നു ഗവേഷകർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.