6

ഏ​ക​ദേ​ശം ഇ​രു​പ​ത്തി​യൊ​ന്നു കോ​ടി വ​ർ​ഷ​ങ്ങ​ൾ​ക്കുമു​ൻ​പ് ഭൂ​മി​യി​ൽ ജീ​വി​ച്ചി​രു​ന്ന അ​പൂ​ർ​വ ദി​നോ​സ​റു​ക​ളു​ടെ അ​വ​ശി​ഷ്ട​ങ്ങ​ൾ ക​ണ്ടെ​ത്തി​യി​രി​ക്കു​ക​യാ​ണു ഗ​വേ​ഷ​ക​ർ. ആ​ഫ്രി​ക്ക​ന്‍ രാ​ജ്യ​മാ​യ സിം​ബാ​ബ്‌​വെ​യി​ലെ ക​രീ​ബ ത​ടാ​ക​തീ​ര​ത്തു​നി​ന്നാ​ണ്, ഇ​തു​വ​രെ അ​റി​യ​പ്പെ​ടാ​തി​രു​ന്ന പു​തി​യൊ​രു ദി​നോ​സ​ർ വി​ഭാ​ഗ​ത്തി​ന്‍റെ ഫോ​സി​ലു​ക​ൾ ക​ണ്ടെ​ത്തി​യ​ത്. ഭൂ​മി അ​ട​ക്കി​ഭ​രി​ച്ചി​രു​ന്ന പ​ടു​കൂ​റ്റ​ൻ ജീവിവർഗത്തിന്‍റ പ്രാ​ചീ​ന കാ​ല​ഘ​ട്ട​ത്തി​ലെ ആ​വാ​സ​രീതികളെക്കുറച്ചും ഭൂ​മി​ശാ​സ്ത്ര​പ​ര​മാ​യ വ്യാ​പ​ന​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചും നി​ര്‍​ണാ​യ​ക വി​വ​ര​ങ്ങ​ൾ പു​തി​യ ക​ണ്ടെ​ത്ത​ലി​ലൂ​ടെ ല​ഭി​ക്കു​മെ​ന്ന് പു​രാ​വ​സ്തു ഗ​വേ​ഷ​ക​ർ അ​ഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ടു​ന്നു. ജേ​ണ​ല്‍ ഓ​ഫ് സി​സ്റ്റ​മാ​റ്റി​ക് പാ​ലി​യ​ന്‍റോ​ള​ജി​യി​ൽ ഇ​തു സം​ബ​ന്ധി​ച്ച പ​ഠ​ന റി​പ്പോ​ര്‍​ട്ട് പ്ര​സി​ദ്ധീ​ക​രി​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ട്.

ലേ​റ്റ് ട്ര​യാ​സി​ക് (Late Triassic) യു​ഗ​ത്തി​ല്‍, അ​താ​യ​ത് ഭൂ​മി​യി​ല്‍ ദി​നോ​സ​റു​ക​ള്‍ കൂ​ടു​ത​ല്‍ വ​ലി​പ്പം വ​യ്ക്കാ​നും വൈ​വി​ധ്യ​മാ​ര്‍​ന്ന വ്യ​വ​സ്ഥി​തി​ക​ളി​ൽ ആ​ധി​പ​ത്യം ഉ​റ​പ്പി​ക്കാ​നും തു​ട​ങ്ങി​യ കാ​ല​ഘ​ട്ട​ത്തി​ലാ​ണ്, മു​സാം​ഗോ മാ​റ്റു​സ​ഡോ​ണെ​ൻ​സി​സ് (Musango matusadonaensis) എ​ന്നു പേ​രി​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്ന ഇ​വ ജീ​വി​ച്ചി​രു​ന്ന​ത്.

2018-ല്‍ ​സിം​ബാ​ബ്‌​വെ, ദ​ക്ഷി​ണാ​ഫ്രി​ക്ക, യു​കെ എ​ന്നി​വി​ട​ങ്ങ​ളി​ല്‍ നി​ന്നു​ള്ള ഗ​വേ​ഷ​ക​ർ ക​രീ​ബ ത​ടാ​ക​ത്തി​ലെ സ്പ​ര്‍​വിം​ഗ് ദ്വീ​പി​ല്‍ ന​ട​ത്തി​യ പ​ര്യ​വേ​ഷ​ണ​ത്തി​ലാ​ണ് അ​പൂ​ര്‍​വ ഫോ​സി​ലു​ക​ള്‍ ക​ണ്ടെ​ത്തു​ന്ന​ത്. ല​ണ്ട​നി​ലെ നാ​ച്ചു​റ​ല്‍ ഹി​സ്റ്റ​റി മ്യൂ​സി​യ​ത്തി​ലെ പ്ര​മു​ഖ പാ​ലി​യ​ന്‍റോ​ള​ജി​സ്റ്റും ഗ​വേ​ഷ​ക​സം​ഘ​ത്തി​ലെ ത​ല​വ​നു​മാ​യ പോ​ള്‍ ബാ​ര​റ്റ് ത​ടാ​ക​തീ​ര​ത്തി​ലൂ​ടെ ന​ട​ക്കു​മ്പോ​ഴാ​ണ് അ​സ്ഥി​ക​ളു​ടെ ഭാ​ഗ​ങ്ങ​ൾ ശ്ര​ദ്ധ​യി​ല്‍​പ്പെ​ടു​ന്ന​ത്.

ദി​നോ​സ​റി​ന്‍റെ തു​ട​യെ​ല്ല്, ക​ണ​ങ്കാ​ല്‍ എ​ന്നി​വ ഉ​ള്‍​പ്പെ​ടെ​യു​ള്ള ഭാ​ഗ​ങ്ങ​ളാണ് ഖനനത്തിൽ ല​ഭി​ച്ചത്. തു​ട​ർ​ന്നു ന​ട​ത്തി​യ വി​ശ​ദ​ പ​ഠ​ന​ത്തി​ലാ​ണ് പ്ര​ദേ​ശ​ത്ത് ഉ​ണ്ടാ​കു​മെ​ന്നു പ്ര​തീ​ക്ഷി​ച്ച​വ​യി​ൽ​നി​ന്നു വ്യ​ത്യ​സ്ത​മാ​യ, ശാ​സ്ത്ര ലോ​ക​ത്തി​ന് ഇ​തു​വ​രെ അ​ജ്ഞാ​ത​മാ​യ പു​തി​യ സ്പീ​ഷീ​സാ​ണി​തെ​ന്ന് ഗ​വേ​ഷ​ക​ര്‍ തി​രി​ച്ച​റി​ഞ്ഞ​ത്.

മു​സാം​ഗോ മാ​റ്റു​സ​ഡോ​ണെ​ൻ​സി​സ്
സോ​റോ​പോ​ഡോ​മോ​ര്‍​ഫ് (sauropodomorph) വി​ഭാ​ഗ​ത്തി​ലാ​ണ് ഇ​ത് ഉ​ള്‍​പ്പെ​ടു​ന്ന​ത്. പി​ല്‍​ക്കാ​ല​ത്ത് ഭൂ​മി​യി​ല്‍ ജീ​വി​ച്ചി​രു​ന്ന​തി​ല്‍ ഏ​റ്റ​വും വ​ലി​യ ക​ര​ജീ​വി​ക​ളാ​യി മാ​റി​യ, നീ​ള​മു​ള്ള ക​ഴു​ത്തോ​ടു​കൂ​ടി​യ ഭീ​മ​ന്‍ സോ​റോ​പോ​ഡു​ക​ളാ​യി (sauropods) പ​രി​ണ​മി​ച്ച​ത് ഈ ​വി​ഭാ​ഗ​ത്തി​ല്‍ നി​ന്നാ​ണെ​ന്ന് ശാ​സ്ത്ര​ജ്ഞ​ർ പ​റ​യു​ന്നു.

അ​ര്‍​ജ​ന്‍റീ​ന​യി​ലും ദ​ക്ഷി​ണാ​ഫ്രി​ക്ക​യി​ലും ക​ണ്ടെ​ത്തി​യി​ട്ടു​ള്ള ചി​ല പ്രാ​ചീ​ന ദി​നോ​സ​റു​ക​ളു​മാ​യി ഇ​തി​ന് അ​ടു​ത്ത ബ​ന്ധ​മു​ണ്ടെ​ന്നും ഗ​വേ​ഷ​ക​ർ ചൂ​ണ്ടി​ക്കാ​ണി​ക്കു​ന്നു. ഭൂ​ഖ​ണ്ഡ​ങ്ങ​ള്‍ വേ​ര്‍​പി​രി​യു​ന്ന​തി​ന് മു​ന്‍​പ്, പ​ര​സ്പ​രം ബ​ന്ധ​പ്പെ​ട്ടു കി​ട​ന്നി​രു​ന്ന ക​ര​ഭാ​ഗ​ങ്ങ​ളി​ലൂ​ടെ ഭൂ​മി​യു​ടെ വി​വി​ധ കോ​ണു​ക​ളി​ലേ​ക്ക് സ​ഞ്ച​രി​ക്കാ​നും വ്യാ​പി​ക്കാ​നും പ്രാ​ചീ​ന ദി​നോ​സ​റു​ക​ള്‍​ക്ക് ക​ഴി​ഞ്ഞി​രു​ന്നു എ​ന്ന​തി​ന്‍റെ തെ​ളി​വാ​യി ഗ​വേ​ഷ​ക​ലോ​കം ചൂ​ണ്ടി​ക്കാ​ണി​ക്കു​ന്നു.

ലോ​ക​ത്തി​ന്‍റെ മ​റ്റു ഭാ​ഗ​ങ്ങ​ളെ അ​പേ​ക്ഷി​ച്ച് ആ​ഫ്രി​ക്ക​യി​ല്‍ ഫോ​സി​ല്‍ ഖ​ന​ന​വും പ​ര്യ​വേ​ഷ​ണ​ങ്ങ​ളും വ​ള​രെ കു​റ​ഞ്ഞ അ​ള​വി​ലാ​ണ് ന​ട​ന്നി​ട്ടു​ള്ള​ത്. അ​തു​കൊ​ണ്ടു വി​പു​ല​മാ​യ പ​ഠ​ന​ങ്ങ​ള്‍ ന​ട​ത്തി​യാ​ല്‍ ഭൂ​മി​യു​ടെ ച​രി​ത്രം മാ​റ്റി​യെ​ഴു​തു​ന്ന, പു​രാ​തന ജീ​വികളുമായി ബ​ന്ധ​പ്പെ​ട്ട നി​ര​വ​ധി ക​ണ്ടെ​ത്ത​ലു​ക​ൾ ആ​ഫ്രി​ക്ക​യി​ൽ സം​ഭ​വി​ക്കാ​മെ​ന്ന് ഗ​വേ​ഷ​ക​സം​ഘം അ​ഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ട്ടു.