നമ്മൾ ഇന്ന് വാട്സാപ്പ് ഗ്രാമവാസികളാണ്. ഓരോ ഗ്രൂപ്പും ഓരോ ഗ്രാമമാണ്. ഈ ഗ്രാമങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കേന്ദ്രം അമേരിക്കയിലുണ്ട്. നമ്മൾ അയയ്ക്കുന്ന സന്ദേശങ്ങൾ ഡിലീറ്റ് ചെയ്താൽ ഇല്ലാതാകുമെന്നു വിശ്വസിക്കുന്നവർ നല്ലവന്മാരാണ്. അവർക്ക് അലട്ടലില്ല. എന്നാൽ, സന്ദേശങ്ങൾക്ക് ഡാറ്റയുടെ മൂല്യം ഉള്ളതുകൊണ്ട് അത് നശിക്കുമെന്നു കരുതാൻ വയ്യ. അയയ്ക്കുന്ന ഓരോ സന്ദേശവും നശിക്കാതെ ശേഖരിക്കപ്പെടുകയാണ്. അതു പിൽക്കാലത്ത് ആരെങ്കിലും ഉപയോഗിച്ചേക്കാം. ഒരു സന്ദേശവും രഹസ്യമല്ല. ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരെല്ലാം പേടിക്കണം. അവരുടെ വാട്സാപ്പ് സന്ദേശങ്ങൾ ഒരു രേഖയായിരിക്കുന്നു. പ്രേംനസീറും എംജിആറും രക്ഷപ്പെട്ടു; അവർക്ക് വാട്സാപ്പ് സന്ദേശങ്ങൾ ഇല്ലല്ലോ.
സമൂഹമാധ്യമമായ വാട്സാപ്പിൽ ഇടപെടുന്ന നമ്മൾ ശരിക്കും ആരെയും കാണാതെ, സംസാരിക്കാതെ, സ്പർശിക്കാതെ ജീവിതം ജീവിച്ചുതീർക്കാമെന്നു വിശ്വസിക്കുന്നവരായി മാറി. മനുഷ്യരിൽ ഈ കപട ആത്മവിശ്വാസം ജനിപ്പിച്ചതാണ് വാട്സാപ്പിന്റെ വിജയം.
ആരെയും കാണാതെ ജീവിക്കാം. മൊബൈലിൽ മറഞ്ഞിരുന്നു വർത്തമാനം പറയാം. എല്ലാവരും അടുത്തുണ്ട്; എന്നാൽ, ആരും അടുത്തില്ല. എല്ലാവരും സ്നേഹിക്കുകയാണ്, എന്നാൽ ആരും സ്നേഹിക്കുന്നില്ല. ഫോട്ടോകളും ഇമോജികളും സന്ദേശങ്ങളുംകൊണ്ടു മാത്രം ജീവിക്കുന്ന നരവംശമാണ് നമ്മുടേത്. പ്രതീതിയാണ് ജീവിതമെന്ന് അംഗീകരിച്ച വംശം. ഒരു പൂച്ചയോ സിംഹമോ പക്ഷിയോ പ്രതീതിയിൽ ജീവിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ, മനുഷ്യൻ ജീവിക്കുന്നു. മനുഷ്യർക്ക് വികാരങ്ങൾ മറച്ചുവച്ച് പെരുമാറാം. ദേഷ്യം തോന്നുമ്പോൾ മുഖം മറച്ചുവച്ച് ചിരിക്കുന്ന ഇമോജികൾ കാണിക്കാൻ ഭാഗ്യമുള്ളവരാണ് മനുഷ്യർ. മുഖം മറയ്ക്കുന്നതിനും ഇമോജികളിലൂടെ സ്വയം നിർമിച്ചെടുക്കുന്നതിനും ഏതൊരാൾക്കും ഇന്നു സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്.
2009 ഫെബ്രുവരി 24ന് വാട്സാപ്പിനു തുടക്കമിടുമ്പോള് ഈ ലോകത്ത് ഇതുപോലെ സ്വന്തം പേരിന്റെ പ്രത്യേക ഫോള്ഡറില് സന്ദേശവും ശബ്ദവും ഫോട്ടോയും സമയവും വ്യക്തമാക്കുന്ന തരത്തില് കൈമാറാവുന്ന ഒരു ആപ്ലിക്കേഷന് ഇല്ലായിരുന്നു. വാട്സാപ്പ് പതിനേഴു വര്ഷങ്ങള്കൊണ്ട് സൗഹൃദത്തിന്റെ പ്രതീതിലോകം സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു. എസ്എംഎസിന്റെ അപര്യാപ്തതയില്നിന്നാണ് വാട്സാപ്പ് പോലെ ഒരു ഇന്ഫര്മേഷന് സൂപ്പര് മാര്ക്കറ്റ് ഉണ്ടായത്. 21-ാം നൂറ്റാണ്ട് മൊബൈല് ഫോണിന്റേതാണ്. അതിന്റെ മായാജാലവും വിപ്ലവവും തുടങ്ങിയിട്ടേയുള്ളൂ.
ഫോണില് നമ്മള് സംസാരിക്കുന്ന വ്യക്തിയെ തത്സമയം പുറത്തുള്ള ഒരു ചുവരിലോ പ്രതലത്തിലോ നേരില് കാണാമെന്ന അദ്ഭുതം സംഭവിക്കാന് പോകുന്നു. അതായത് ഫോണിലെ ദൃശ്യങ്ങള്, പുറത്ത് നമ്മള് ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് വലിയ സ്ക്രീന് സ്പെയ്സില് കാണാന് സാധിക്കും. ഈ വിപ്ലവം മുന്നില് കണ്ടിട്ടാകാം വാട്സാപ്പ് ആരംഭിച്ചത്. ഇന്നു വാട്സാപ്പ് മനുഷ്യന്റെ വേഗത്തിന്റെയും അറിവിന്റെയും അതിജീവനത്തിന്റെയും പ്രണയത്തിന്റെയും കലയുടെയും പ്ലാറ്റ്ഫോമാണ്.
സമീപകാലത്ത് വാട്സാപ്പില് ഒരു മനോഹരമായ വീഡിയോ കണ്ടു. പ്രമുഖ ഡച്ച് പെയിന്ററായ വിന്സന്റ് വാന്ഗോഗ് വരച്ച ചിത്രങ്ങള് ഇലക്ട്രോണിക് സംവിധാനത്തിലൂടെ വലുതാക്കി ഒരു വെര്ച്വല് മ്യൂസിയമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന ആനന്ദകരമായ അനുഭവമായിരുന്നു അത്. വാന്ഗോഗിന്റെ ‘The starry night’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങള് പ്രകാശവര്ണങ്ങളില് തിളങ്ങി. വാട്സാപ്പ് അത് കാണാന് മാത്രമല്ല ഉപകരിക്കുന്നത്; സമാന മനസ്കര്ക്കായി ഫോര്വേഡ് ചെയ്യാനുമാണ്.
ഇപ്പോള് വാട്സാപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥര് മെറ്റയാണ്. മൊബൈല് ആപ്പെന്ന നിലയില് വാട്സാപ്പ് അത് ഉപയോഗിക്കുന്ന വ്യക്തിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുകയാണ്. വ്യക്തിയുടെ ഏകാന്തവും രഹസ്യാത്മകവുമായ ജീവിതമാണ് ഒരു പ്രത്യേക തുരങ്കത്തില് എന്നപോലെ ആവിഷ്കൃതമാവുന്നത്. മുന്നൂറ് കോടി ഉപഭോക്താക്കളുള്ള വാട്സാപ്പ് ഏതൊരാള്ക്കും ഒരു സാമൂഹികജീവി എന്ന നിലയ്ക്കപ്പുറം ഒരു സാംസ്കാരിക ജീവി എന്ന പരിഗണനകൂടി നൽകുകയാണ്. പ്രൊഫൈല് ഫോട്ടോ ഒരു കലാമുദ്രയാണ്, കലാവബോധമാണ് സാംസ്കാരിക ചിഹ്നമാണ്.
എന്താണ് നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ സന്ദേശമെന്നോ തൊഴിലെന്നോ, പ്രതിനിധാനമെന്നോ അതില്നിന്ന് വ്യക്തമല്ല. അതിന്റെ ആവശ്യവുമില്ല. ഒരു പ്രൊഫൈല് ഫോട്ടോയുടെ ഉടമസ്ഥനായാല് മതി, നാം വലിയൊരു സാമൂഹികകണ്ണിയും സാംസ്കാരിക ജീവിയുമാകുകയാണ്. നമ്മെ ഒരിക്കലും ഗൗനിച്ചിട്ടില്ലാത്തവര് പോലും ഒരു പ്രൊഫൈല് ഉടമ എന്ന നിലയില് നമ്മെ മാനിക്കും. നാം ഒരു അഭിപ്രായസമ്പത്തിന്റെ സര്വസൈന്യാധിപനെന്ന നിലയില് അവിടെ ആദരിക്കപ്പെടുകയാണ്.
ഇമോജികള് തീരുമാനിക്കും. നമുക്ക് ഉറക്കമോ വിശ്രമമോ ഇല്ല. കാരണം, ഓഫ് ലൈനിലായിരിക്കുമ്പോഴും നമുക്കുള്ള സന്ദേശങ്ങള് വാട്സാപ്പ് ശേഖരിച്ചുവയ്ക്കുകയാണ്. പിന്നീട് ഓണ്ലൈനിലെത്തുമ്പോള് അത് തുറന്നു നോക്കിയാല് മതി. നമുക്കുവേണ്ടി സംസാരിക്കാന് നാം മാത്രമല്ല ഉള്ളത്; ഇമോജികളുണ്ട്. പ്രേമിക്കാന് വളരെ എളുപ്പമാണ്. മാനസികമായി ഒരു സമ്മര്ദവും ഏറ്റെടുക്കേണ്ട; ഇമോജികള് അതേറ്റെടുത്തു കൊള്ളും.
വാക്കുകള്പോലും ആവശ്യമില്ല. വാക്കുകള്ക്കു പകരം ചിത്രങ്ങള് അയച്ചാല് മതി. ഒരു വാട്സാപ്പ് പ്രൊഫൈല് ഉടമ ഒന്നു ചിരിക്കുന്നതിനും സംസാരിക്കുന്നതിനും വലിയ അര്ഥമുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ചിലര് മൗനമാചരിക്കും. ചിലര് സുഹൃത്താണെന്നു പറയുമ്പോഴും നമ്മുടെ സന്ദേശങ്ങള് കിട്ടിയെന്ന് അറിയിക്കുകയില്ല; പ്രതികരണമുണ്ടായിരിക്കില്ല. അവര് വാട്സാപ്പിനെ ഒരു വിവരശേഖരണ യന്ത്രമായാണ് കാണുന്നത്. ഒരു ഗ്രൂപ്പില് പ്രവേശനം കിട്ടുന്നത് ഇന്ന് താരതമ്യേന എളുപ്പമാണ്. ഇരുന്നൂറിനു മുകളില് അംഗങ്ങള് വരെ അനുവദനീയമാണ്. എന്നാല്, ഗ്രൂപ്പംഗങ്ങള് പരസ്പരം സംസാരിക്കുന്നത് അപൂര്വമാണ്. ചില ഗ്രൂപ്പില്നിന്ന് അംഗങ്ങളെ പുറത്താക്കാറുണ്ട്. ഇന്നു മിക്കവാറും എല്ലാ സ്കൂളുകളിലും ഓരോ വര്ഷവും പടിയിറങ്ങുന്നവരുടെ വാട്സാപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളുണ്ട്. ഒരു ആപ്പുണ്ടായതുകൊണ്ട് നമുക്ക് നിബന്ധനകളോടെയാണെങ്കിലും സ്നേഹത്തോടെയിരിക്കാനാകുന്നു.
വാട്സാപ്പ് നമ്മുടെ ആശയവിനിമയ, വാര്ത്താവിതരണ, സംവേദന രംഗങ്ങളിൽ ചരിത്രത്തെ രണ്ടായി പിളര്ത്തിയ അനുഭവമാണ് തരുന്നത്. എഴുപതുകളിലെയും എണ്പതുകളിലെയും സിനിമകളിലെ പ്രേമരംഗങ്ങള് ഉണ്ടായത് ഈ ആപ്പ് ഇല്ലാതിരുന്നതുകൊണ്ടാണ്. ആപ്പ് വന്നശേഷം പഴയ പ്രണയലോലഭാവങ്ങള്, നോട്ടങ്ങളിലെയും ചലനങ്ങളിലെയും, വീണ്ടെടുക്കാനാകാത്ത വിധം തിരോധാനം ചെയ്തു. പരസ്പര ബഹുമാനത്തിന്റെയും പരസ്പര സ്പര്ശത്തിന്റെയും ആര്ദ്രമായ ഭൂഖണ്ഡങ്ങള്തന്നെ ഇല്ലാതായിരിക്കുന്നു. ബൃഹത്തായ നമ്മുടെ ആന്തരിക ലോകങ്ങളും ഓര്മകളും ഒരു മിഥ്യാലോകത്ത് സ്റ്റഫ് ചെയ്തു വച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള അനുഭവമാണ് ഇപ്പോഴുള്ളത്. ഇന്നു വാട്സാപ്പില് എഴുതുന്നവര്ക്ക് വായനക്കാരെ വേണ്ട; പ്രൊഫൈല് ഉടമകളെ മതി. അവര് അയയ്ക്കുന്ന ഇമോജികള് മതി.
ഏതാനും ആഴ്ചകള്ക്കുമുമ്പ് ഒരു യുവാവ് തന്റെ ‘ടെക്കി’ ജീവിതത്തിന്റെ വലിയ ഒരു ഉള്നാടന് ചിന്ത് ഒരു ഗ്രൂപ്പിലിട്ടത് അതിശയിപ്പിച്ചു. പൂന്താനത്തിന്റെ ‘ജ്ഞാനപ്പാന’പൂര്ണമായി വായിക്കാവുന്ന ഒരു സൈറ്റ് ലിങ്ക് അവിടെ പോസ്റ്റ് ചെയ്തതിനു പുറമേ അദ്ദേഹം ജ്ഞാനപ്പാനയെക്കുറിച്ച് ഒരു ലഘു ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസംഗവും നടത്തി. പൂന്താനത്തിനാണ് വാട്സാപ്പ് വേണ്ടത്; നമുക്കാണ് അതുകൊണ്ടുള്ള പ്രയോജനം. ലൈബ്രറികളും പുത്തന്കൂറ്റ് വായനക്കാരും ഉപേക്ഷിച്ച ‘ജ്ഞാനപ്പാന’ വാട്സാപ്പില് വായിക്കപ്പെടുന്നു. കാരണം, ഒരു ആപ്പും ജീവിതത്തിനു പകരമാവുന്നില്ല.