അന്‍റോണിയോ ഗുട്ടെറസിന്‍റെ രണ്ടാം കാലാവധി ഡിസംബർ 31ന് അവസാനിക്കും. അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ പിൻഗാമി 2027 ജനുവരിയിൽ ചുമതലയേൽക്കും. ഓരോ പ്രതിസന്ധിയെയും അദ്ദേഹവും ഐക്യരാഷ്‌ട്രസഭയും എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്തുവെന്നത് പരിശോധിക്കപ്പെടുന്ന സമയമാണിത്. ഗുട്ടെറസിന്‍റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐക്യരാഷ്‌ട്രസഭ മാനുഷിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലും സഹായമെത്തിക്കുന്നതിലും, അപകടങ്ങളെക്കുറിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതിലും ശക്തമായിരുന്നു. എന്നാൽ, യുദ്ധങ്ങൾ തടയുന്നതിൽ ദുർബലമായിരുന്നു. ഈ ദൗർബല്യത്തിന്‍റെ പ്രധാന കാരണം സെക്രട്ടറി ജനറലിനേക്കാൾ, അമേരിക്കയ്ക്കും റഷ്യക്കും ചൈനയ്ക്കും നടപടികളെ വീറ്റോ ചെയ്ത് തടയാനാകുന്ന രക്ഷാസമിതിയാണ്. ഗുട്ടെറസിന് സൈന്യമില്ല; ആരോടും ഉത്തരവിടാനുള്ള അധികാരവുമില്ല. പ്രസംഗങ്ങൾ, മധ്യസ്ഥശ്രമങ്ങൾ, സഹായം, ധാർമിക സമ്മർദം എന്നിവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ഉപാധികൾ.
കോവിഡ്-19
ലോകത്തിന് കോവിഡ് വൈറസിനെ നേരിടാൻ കഴിയുന്നതിനായി ഗുട്ടെറസ് തുടക്കത്തിൽത്തന്നെ ആഗോള വെടിനിർത്തലിന് ആഹ്വാനം ചെയ്തു. 2020ന്‍റെ മധ്യത്തിൽ രക്ഷാസമിതി ഇതുസംബന്ധിച്ച പ്രമേയം പാസാക്കിയെങ്കിലും യെമൻ, സിറിയ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലെ പോരാട്ടത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന വിഭാഗങ്ങൾ അതിനെ ഏറെക്കുറെ അവഗണിച്ചു. വാക്സിനുകളുടെ നീതിപൂർവമായ വിതരണത്തിനായി അദ്ദേഹം ശക്തമായി ഇടപെടുകയും സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങൾ വാക്സിൻ ഡോസുകൾ പൂഴ്ത്തിവയ്ക്കുന്നതിനെ വിമർശിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിട്ടും കോവാക്സ് പദ്ധതി ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിൽ പിന്നിലായി. വാക്സിനുകൾക്കായി ആഫ്രിക്കയ്ക്ക് വളരെ കൂടുതൽ കാലം കാത്തിരിക്കേണ്ടിവന്നു.
ആരോഗ്യരംഗത്തെ പ്രതിരോധപ്രവർത്തനങ്ങൾ ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ചുമതലയായിരുന്നു; സെക്രട്ടറി ജനറലിന്‍റേതായിരുന്നില്ല. തുടക്കത്തിലെ മുന്നറിയിപ്പുകൾ നൽകുന്നതിൽ വൈകിയതിനും ചൈനയുടെ നിലപാടുകൾക്ക് വഴങ്ങിയതിനും ലോകാരോഗ്യ സംഘടന വിമർശിക്കപ്പെട്ടു. വുഹാൻ ലബോറട്ടറി സംബന്ധിച്ച ചോദ്യത്തിൽ ഗുട്ടെറസ് ഒരു നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതിനു കാരണം ഭയമാണെന്ന് കരുതാൻ സാധ്യത കുറവാണ്. ഐക്യരാഷ്‌ട്രസഭയ്ക്ക് അന്വേഷണാധികാരമില്ല. അദ്ദേഹം ഇക്കാര്യത്തിൽ എല്ലായ്പോഴും ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ നിലപാടിനെയാണ് ആശ്രയിച്ചത്.
അതേസമയം, വൈറസിന്‍റെ ഉത്ഭവം സംബന്ധിച്ച ചോദ്യത്തിന് ഇപ്പോഴും തീർപ്പായിട്ടില്ല. എന്‍റെ മുൻപരിചയത്തിലുള്ള വിവരമനുസരിച്ച് ഇതു പരിശോധിച്ചിട്ടില്ല തുടങ്ങിയ മറുപടികളാണ് അദ്ദേഹം നൽകിയത്. ചില അമേരിക്കൻ രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസികളാകട്ടെ ലബോറട്ടറി ചോർച്ചയെന്ന സാധ്യതയിലേക്കും വിരൽചൂണ്ടി. അതേസമയം, നിരവധി ശാസ്ത്രജ്ഞർ വൈറസ് പ്രകൃതിദത്തമായി മൃഗങ്ങളിൽനിന്ന് മനുഷ്യരിലേക്ക് പകർന്നതാകാമെന്ന സാധ്യതയ്ക്കാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. ചൈന ആവശ്യമായത്ര വിവരങ്ങൾ ഒരിക്കലും പങ്കുവച്ചിട്ടില്ലെന്ന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ഉപദേഷ്ടാക്കൾ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ചൈനയുടെ സഹകരണം ആവശ്യമായ ഒരു സെക്രട്ടറി ജനറലിന്, തെളിയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാൻ പരിമിതികളുണ്ട്.
എബോള
പശ്ചിമ ആഫ്രിക്കയിലെ വലിയ എബോള വ്യാപനം (2014-16) നടന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ മുൻഗാമിയായ ബാൻ കി മൂണിന്‍റെ കാലത്താണ്. ഗുട്ടെറസിന്‍റെ കാലത്ത് ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോംഗോയിലെ രോഗവ്യാപനങ്ങളെ, 2018-20 കാലത്തും പിന്നീട് വീണ്ടും ഉണ്ടായ വ്യാപനങ്ങളെയും ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെയും സമാധാനപാലന സേനയുടെയും സഹായത്തോടെ ഐക്യരാഷ്‌ട്രസഭ നേരിട്ടു. സായുധസംഘങ്ങൾ പ്രതിരോധപ്രവർത്തനങ്ങൾ അപകടകരവും മന്ദഗതിയിലുള്ളതുമാക്കിയെങ്കിലും ഒടുവിൽ രോഗവ്യാപനം നിയന്ത്രണവിധേയമായി.
റഷ്യ-യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധം
അധിനിവേശം ഐക്യരാഷ്‌ട്രസഭയുടെ ചാർട്ടറിന്‍റെ ലംഘനമാണെന്ന് ഗുട്ടെറസ് അപലപിക്കുകയും 2022ൽ മോസ്കോയും കീവും സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുർക്കിയുമായി ചേർന്ന് ചർച്ച നടത്തി രൂപപ്പെടുത്തിയ 2022ലെ കരിങ്കടൽ ധാന്യക്കരാറായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ഏറ്റവും മികച്ച നേട്ടം. ഭക്ഷ്യവില നിയന്ത്രിക്കാൻ അത് സഹായിച്ചെങ്കിലും 2023ൽ റഷ്യ കരാറിൽനിന്ന് പിന്മാറി. റഷ്യയുടെ വീറ്റോ അധികാരം കാരണം യുക്രെയ്ൻ വിഷയത്തിൽ രക്ഷാസമിതിക്ക് ഒരു നടപടിയും സ്വീകരിക്കാനാകുന്നില്ല.
ഇസ്രയേൽ-ഹമാസ് സംഘർഷവും ഗാസയും
രക്ഷാസമിതിക്ക് ഔദ്യോഗിക മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാൻ ഗുട്ടെറസ് 2023 ഡിസംബറിൽ അപൂർവമായി മാത്രം പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്ന 99-ാം അനുച്ഛേദം ഉപയോഗിച്ചു. ഐക്യരാഷ്‌ട്രസഭയുടെ ഏജൻസികൾ, പ്രത്യേകിച്ച് യുഎൻആർഡബ്ല്യുഎ, ഗാസയിൽ സഹായമെത്തിക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കു വഹിച്ചെങ്കിലും വിലക്കുകളും ധനസഹായത്തിലെ വെട്ടിക്കുറവുകളും നേരിട്ടു. പതിവ് രീതിതന്നെയാണ് ഇവിടെയും കാണുന്നത്: ശക്തമായ മുന്നറിയിപ്പുകൾ, പരിമിതമായ അധികാരം.
അമേരിക്ക-ഇറാൻ യുദ്ധവും എണ്ണ പ്രതിസന്ധിയും
ഇതാണ് അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധി. ഇറാനും അമേരിക്ക-ഇസ്രയേൽ സഖ്യവും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് അടയാൻ കാരണമായി. ലോകത്തെ എണ്ണവ്യാപാരത്തിന്‍റെ 20 ശതമാനത്തിലധികവും ഈ കടലിടുക്കിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. 2026 മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ ബ്രെന്‍റ് ക്രൂഡ് ഓയിലിന്‍റെ വില ഏകദേശം 118 ഡോളർ വരെ ഉയർന്നു.
ജൂലൈയോടെ അത് ഏകദേശം 70 ഡോളറായി കുറഞ്ഞെങ്കിലും പിന്നീട് വീണ്ടും ഉയർന്നു. ഈ മാസവും വിലയിൽ ചാഞ്ചാട്ടം തുടരുകയാണ്. വലിയ തോതിലുള്ള യുദ്ധനടപടികൾ പുനരാരംഭിക്കുന്നത് ട്രംപ് പരിഗണിക്കുന്നുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകളെത്തുടർന്ന് ഒക്‌ടോബർ എട്ടിന് ബ്രെന്‍റ് വില 105 ഡോളർ കടന്നു. കരുതൽ ശേഖരത്തിൽനിന്ന് 10 കോടി ബാരൽ എണ്ണ വിപണിയിലിറക്കാൻ ജി7-ഉം അന്താരാഷ്‌ട്ര ഊർജ ഏജൻസിയും സമ്മതിച്ചു. ഇത്തരം പ്രതികരണങ്ങൾ വന്നത് സർക്കാരുകളിൽനിന്നാണ്; ഐക്യരാഷ്‌ട്രസഭയിൽനിന്നല്ല.
ഗുട്ടെറസിന്‍റെ പങ്ക് നയതന്ത്രതലത്തിലായിരുന്നു. സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും നയതന്ത്ര ചർച്ചകളിലേക്ക് മടങ്ങണമെന്നും അന്താരാഷ്‌ട്ര നിയമപ്രകാരമുള്ള കപ്പൽ ഗതാഗതാവകാശങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്നും ഒക്‌ടോബർ ആറിന് ഇസ്‌ലാമാബാദിൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകരോട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സമാധാനശ്രമങ്ങൾക്കായി ഐക്യരാഷ്‌ട്രസഭ ഒരു പ്രത്യേക ദൂതനെയും നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. പാകിസ്ഥാൻ മധ്യസ്ഥന്‍റെ പങ്കുവഹിക്കുന്നു. സമീപകാലത്തെ മറ്റ് സംഘർഷങ്ങളിലേതുപോലെ, ഐക്യരാഷ്‌ട്രസഭയുടെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെയും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ, അത് നിർണായകമായിരുന്നില്ല.
Deepika
Corehub Solutions
E-paper LOGIN
LOGIN
