പട്ടികജാതിക, പട്ടികവർഗങ്ങൾ, മറ്റു പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾ, സാമ്പത്തികമായി ദുർബലരായ വിഭാഗങ്ങൾ എന്നീ പ്രയോഗങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വിഭാഗത്തിനും വ്യത്യസ്തമായ ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകളും അർഹതാ മാനദണ്ഡങ്ങളുമുണ്ട്.:
പട്ടികജാതി
ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 341ഉം 1950ലെ ഭരണഘടനാ (പട്ടികജാതികൾ) ഉത്തരവും ആണ് പട്ടികജാതി പദവി നിർണയിക്കുന്നത്. പ്രത്യേക സംസ്ഥാനങ്ങളിലോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലോ പട്ടികജാതികളായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന സമുദായങ്ങളെയോ അവയിലെ വിഭാഗങ്ങളെയോ ഗ്രൂപ്പുകളെയോ രാഷ്ട്രപതി വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ നിർണയിക്കുന്നു. അനുച്ഛേദം 341(2) പ്രകാരം, പാർലമെന്റിന് നിയമനിർമാണത്തിലൂടെ സമുദായങ്ങളെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താനോ ഒഴിവാക്കാനോ അധികാരമുണ്ട്.
വ്യക്തികളുടെ സാമ്പത്തിക പിന്നാക്കാവസ്ഥയെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയല്ല ഈ വിഭാഗം രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. മറിച്ച്, ചരിത്രപരമായി തൊട്ടുകൂടായ്മയ്ക്കും കടുത്ത ജാതീയമായ സാമൂഹിക ബഹിഷ്കരണത്തിനും വിധേയമായ സമുദായങ്ങളെയാണ് ഇത് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്.
പട്ടികജാതി പദവിക്കുള്ള അർഹത നിർണയിക്കുന്നത് വിജ്ഞാപനം ചെയ്യപ്പെട്ട സമുദായത്തിലെ അംഗത്വം, ബാധകമായ ഭൂപ്രദേശ സംബന്ധമായ നിബന്ധനകൾ എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്. 1950ലെ ഭരണഘടനാ (പട്ടികജാതികൾ) ഉത്തരവിന്റെ മൂന്നാം ഖണ്ഡിക പ്രകാരം, ഹിന്ദുമതം ആചരിക്കുന്നവരെ മാത്രമാണ് പട്ടികജാതികളായി അംഗീകരിച്ചിരുന്നത്.
1956ലെ ഭേദഗതിയിലൂടെ സിക്ക് മതവിശ്വാസികളെയും 1990ലെ ഭേദഗതിയിലൂടെ ബുദ്ധമതവിശ്വാസികളെയും ഈ അംഗീകാരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ, നിലവിൽ പ്രാബല്യത്തിലുള്ള ഉത്തരവനുസരിച്ച് ക്രൈസ്തവ മതമോ ഇസ്ലാം മതമോ ആചരിക്കുന്നവർക്ക് പട്ടികജാതി പദവി ലഭിക്കുന്നില്ല.
പട്ടികവർഗങ്ങൾ
ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 342ഉം ഭേദഗതി ചെയ്യപ്പെട്ട 1950ലെ ഭരണഘടനാ (പട്ടികവർഗങ്ങൾ) ഉത്തരവും ആണ് പട്ടികവർഗ പദവി നിർണയിക്കുന്നത്. പട്ടികവർഗങ്ങൾക്കുള്ള ഈ അംഗീകാരത്തിന്റെ ന്യായീകരണം പട്ടികജാതികളുടേതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. ഈ സമുദായങ്ങളുടെ സവിശേഷമായ സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും വികസനപരവുമായ സാഹചര്യങ്ങളാണ് ഇതിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത്.
പട്ടികജാതി ഉത്തരവിന്റെ മൂന്നാം ഖണ്ഡികയിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പട്ടികവർഗങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച നിയമസംവിധാനത്തിൽ മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പൊതുവായ നിയന്ത്രണമില്ല. അതിനാൽ, ക്രൈസ്തവരും മുസ്ലിംകളും പട്ടികവർഗപദവിയിൽനിന്ന് മതത്തിന്റെ പേരിൽ മാത്രം ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നില്ല. യഥാവിധി വിജ്ഞാപനം ചെയ്യപ്പെട്ട പട്ടികവർഗങ്ങളിൽ പെട്ടവർക്ക് ബാധകമായ നിബന്ധനകൾക്കു വിധേയമായി ആനുകൂല്യങ്ങൾക്ക് അർഹതയുണ്ടാകാം. ക്രൈസ്തവമതത്തിലേക്കോ ഇസ്ലാം മതത്തിലേക്കോ പരിവർത്തനം ചെയ്തതു കൊണ്ടു മാത്രം പട്ടികവർഗപദവിയിൽനിന്ന് ഒരാൾ ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നില്ല.
മറ്റു പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾ
മറ്റു പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾ പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തേക്കാൾ വിശാലമാണ്. ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 15(4) പ്രകാരം, സാമൂഹികമായും വിദ്യാഭ്യാസ പരമായും പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങളുടെയും പട്ടികജാതികളുടെയും പട്ടികവർഗങ്ങളുടെയും പുരോഗതിക്കായി പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ ഏർപ്പെടുത്താൻ ഭരണകൂടത്തിന് അധികാരമുണ്ട്.
2005ലെ ഭരണഘടനയുടെ 93-ാം ഭേദഗതി നിയമത്തിലൂടെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത അനുച്ഛേദം 15(5), ചില ഭരണഘടനാപരമായ ഒഴിവാക്കലുകൾക്കു വിധേയമായി, ചില സ്വകാര്യ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ ഉൾപ്പടെയുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ പ്രവേശനത്തിനായി ഇത്തരം പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ ഏർപ്പെടുത്താൻ അനുവദിക്കുന്നു. അനുച്ഛേദം 16(4) പ്രകാരം, ഭരണകൂടത്തിന്റെ സേവനങ്ങളിൽ മതിയായ പ്രാതിനിധ്യം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് സംസ്ഥാനം വിലയിരുത്തുന്ന പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾ ക്കായി പൊതുതൊഴിൽ മേഖലയിൽ സംവരണം ഏർപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്.
പട്ടികജാതി ഉത്തരവിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഈ ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകൾ അർഹത ഹിന്ദുക്കൾക്കോ സിക്കുകാർക്കോ ബുദ്ധമതക്കാർക്കോ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നില്ല. ഭരണഘടനാപരവും നിയമപരവുമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന പക്ഷം, വിവിധ മതസമുദായങ്ങളിൽപ്പെട്ട പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളെയും ഈ വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്.
കേന്ദ്ര ഒബിസിപട്ടിക തയാറാക്കുന്നതും പുതുക്കുന്നതും ദേശീയ പിന്നാക്കവിഭാഗ കമ്മിഷൻ ആണ്. ഇതിനു പുറമേ, ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിനും അവരുടേതായ പിന്നാക്ക വിഭാഗ പട്ടികകളുമുണ്ട്. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന പട്ടികകൾ തമ്മിൽ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടാകാം. അതിനാൽ, ഒരു സമുദായം സംസ്ഥാന ഒബിസി പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നതുകൊണ്ടു മാത്രം അത് കേന്ദ്ര ഒബിസി പട്ടികയിലും ഉൾപ്പെടണമെന്നില്ല. ഇതുപോലെ, കേന്ദ്ര ഒബിസി പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു സമുദായം സംസ്ഥാന പട്ടികയിലും ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കണമെന്നില്ല.
മതന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ മാത്രം ആർക്കും സ്വയമേവ ഒബിസി ആനുകൂല്യങ്ങൾക്ക് അർഹത ലഭിക്കുന്നില്ല. വിജ്ഞാപനം ചെയ്യപ്പെട്ട പ്രത്യേക സമുദായത്തിൽ പെട്ടവരാണോ എന്നും ബാധകമായ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നും പരിശോധിച്ചാണ് അർഹത നിർണയിക്കുന്നത്. അതിനാൽ, മതം എന്ന ഘടകം മാത്രമായി പരിഗണിച്ച് ഒബിസി അർഹത സ്ഥാപിക്കാനോ നിഷേധിക്കാനോ കഴിയില്ല.
സാമ്പത്തികമായി ദുർബലരായ വിഭാഗങ്ങൾ
ഭരണഘടനയുടെ നൂറ്റിമൂന്നാം ഭേദഗതി നിയമത്തിലൂടെയാണ് (2019) അനുച്ഛേദങ്ങൾ 15(6), 16(6) എന്നിവ കൂട്ടിച്ചേർത്തത്. പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗം, സാമൂഹികമായും വിദ്യാഭ്യാസപരമായും പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, സാമ്പത്തികമായി ദുർബലരായ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് (Economically Weaker Sections-ഇഡബ്ല്യുഎസ്) പരമാവധി 10 ശതമാനം സംവരണം അനുവദിക്കാൻ ഈ വ്യവസ്ഥകൾ അധികാരം നൽകുന്നു.
നിലവിലുള്ള സംവരണ വിഭാഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടാത്ത, സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതാണ് ഇഡബ്ല്യുഎസ് സംവരണവ്യവസ്ഥകൾ. ജൻഹിത് അഭിയാൻ വേഴ്സസ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (2022) എന്ന കേസിൽ സുപ്രീംകോടതി ഈ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയുടെ സാധുത ശരിവച്ചു. സാമ്പത്തിക പിന്നാക്കാവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രത്യേക ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിനെ ഈ വിധി ന്യായീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ, സാമ്പത്തിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ മറ്റു മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കു പകരമാകണമെന്നല്ല ഇതിനർഥം. പിന്നാക്കാവസ്ഥയ്ക്കു പല രൂപങ്ങളുണ്ട്. അവയെ തിരിച്ചറിയാനും പരിഹരിക്കാനും വ്യത്യസ്തമായ നടപടികൾ ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം.
രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യത്തിനുള്ള സംവരണം
ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദങ്ങൾ 330, 332 എന്നിവ ലോക്സഭയിലും സംസ്ഥാന നിയമസഭകളിലും പട്ടികജാതികൾക്കും പട്ടികവർഗങ്ങൾക്കും സീറ്റുകൾ സംവരണം ചെയ്യുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസമോ പൊതു തൊഴിൽ മേഖലയിലെ അവസരങ്ങളോ ലക്ഷ്യമിടുന്നതിനു പകരം, ഈ വ്യവസ്ഥകൾ രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനാണ് ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിയമനിർമാണ സഭകളിൽ സീറ്റുകൾ സംവരണം ചെയ്യുന്ന പൊതുവായ ഒരു സംവിധാനം ഭരണഘടനയിൽ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിട്ടില്ല. ഈ സംവരണ സംവിധാനങ്ങളുടെ കാലാവധി, കാലാകാലങ്ങളിൽ ഭേദഗതി ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ള അനുച്ഛേദം 334 ആണ് നിർണയിക്കുന്നത്.
ക്രൈസ്തവരും മുസ്ലിംകളും പൊതുവേ പട്ടികജാതി പദവിയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
നിലവിൽ, ഹിന്ദുമതം, സിക്ക് മതം, ബുദ്ധമതം എന്നിവയിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ മതം ആചരിക്കുന്നവരെ പട്ടികജാതികളായി കണക്കാക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, ജന്മംകൊണ്ട് പട്ടികജാതിയിൽ പെട്ട ആളാണെങ്കിലും ക്രൈസ്തവ മതമോ ഇസ്ലാം മതമോ സ്വീകരിച്ചാൽ നിലവിലുള്ള ഉത്തരവുകൾ പ്രകാരം പട്ടികജാതി പദവിക്ക് അർഹതയില്ല.
ചരിത്രപരമായ ന്യായീകരണം
പരമ്പരാഗത ജാതിവ്യവസ്ഥയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന തൊട്ടുകൂടായ്മയും അതുമൂലമുണ്ടായ സാമൂഹിക അവശതകളും നേരിടുന്നതിനുള്ള നടപടികളുടെ ഭാഗമായാണ് പട്ടികജാതി വിഭാഗം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്. അതിനാൽ, ദാരിദ്ര്യമോ സാമൂഹിക പിന്നാക്കാവസ്ഥയോ അനുഭവിക്കുന്ന എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു പൊതുവിഭാഗമല്ല പട്ടികജാതി. മറിച്ച്, വ്യക്തമായ നിയമവ്യവസ്ഥകൾക്കു വിധേയമായ ഒരു പ്രത്യേക ഭരണഘടനാപരമായ പദവിയാണിത്.