18

നിങ്ങളുടെ ഫോണിലേക്ക് ഒരു മെസ്സേജ് വരുന്നു - '50% ഓഫ്!' അല്ലെങ്കിൽ 'ലിമിറ്റഡ് പീരിയഡ് ഓഫർ!'. പെട്ടെന്നുതന്നെ നമ്മൾ ഷോപ്പിംഗ് ആപ്പുകൾ തുറക്കുന്നു, ആവശ്യമില്ലാത്ത പ്രൊഡക്ടുകൾ കാർട്ടിലേക്ക് ഇടുന്നു, അവസാനം പണം ചെലവാക്കി കഴിയുമ്പോൾ മാത്രം തോന്നുന്നു, "ഇത് എനിക്ക് ആവശ്യമുണ്ടായിരുന്നോ?" എന്ന്. ഈ 'സെയിൽ' അഥവാ ഓഫറുകൾ വെറുമൊരു വിലക്കുറവല്ല, അതൊരു മാർക്കറ്റിംഗ് തന്ത്രമാണ്. നിങ്ങൾ പണം ലാഭിക്കുകയാണോ അതോ അനാവശ്യമായി ചെലവാക്കുകയാണോ ചെയ്യുന്നത് എന്ന് എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയാം? നമുക്ക് നോക്കാം.

'ആങ്കറിംഗ്' (Anchoring) എന്ന മനഃശാസ്ത്രം -

മാർക്കറ്റിംഗിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു തന്ത്രമാണ് 'ആങ്കറിംഗ്'. ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വില 5,000 രൂപയാണെന്ന് കാണിച്ച ശേഷം, അത് 2,500 രൂപയ്ക്ക് നൽകുന്നു എന്ന് പറയുമ്പോൾ നമ്മുടെ തലച്ചോറ് ചിന്തിക്കുന്നത് നമ്മൾ 2,500 രൂപ ലാഭിച്ചു എന്നാണ്.

എന്നാൽ വാസ്തവത്തിൽ, നിങ്ങൾ 2,500 രൂപ ചെലവാക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. നിങ്ങൾക്ക് ആ ഉൽപ്പന്നം തീരെ ആവശ്യമില്ലെങ്കിൽ, ആ 2,500 രൂപ നിങ്ങളുടെ നഷ്ടമാണ്. ഇതിനെ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിൽ 'ഇംപൾസ് ബയിംഗ്' (Impulse Buying) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അതായത്, ചിന്തിക്കാതെയുള്ള പെട്ടെന്നുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ.

സെയിൽ കെണി ഒഴിവാക്കാനുള്ള സാമ്പത്തിക തന്ത്രങ്ങൾ - ഓഫറുകൾ കണ്ട് വീഴാതിരിക്കാൻ, നിങ്ങൾ ഒരു സാമ്പത്തിക വിദഗ്ദ്ധനെപ്പോലെ ചിന്തിക്കണം. ഇതിനായി മൂന്ന് നിയമങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുക:

24-മണിക്കൂർ നിയമം (24-Hour Rule): എന്തെങ്കിലും സാധനം കാണുമ്പോൾ അത് വാങ്ങാൻ തോന്നിയാൽ, ഒരു ദിവസം കാത്തിരിക്കുക. 24 മണിക്കൂറിനു ശേഷം നിങ്ങൾക്ക് അത് ഇപ്പോഴും വേണമെന്ന് തോന്നുന്നുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം വാങ്ങുക. ഇത് നിങ്ങളുടെ വൈകാരികമായ തീരുമാനത്തെ യുക്തിപരമായ തീരുമാനമാക്കി മാറ്റും.

അൺസബ്സ്ക്രൈബ് ചെയ്യുക: ഷോപ്പിംഗ് സൈറ്റുകളിൽ നിന്നുള്ള ഇമെയിലുകളും നോട്ടിഫിക്കേഷനുകളും ഒഴിവാക്കുക. നിങ്ങളുടെ കയ്യിലേക്ക് വിവരങ്ങൾ എത്തുമ്പോഴാണ് നിങ്ങൾ ചെലവാക്കാൻ പ്രേരിതരാകുന്നത്.

'ആവശ്യമാണോ അതോ ആഗ്രഹമാണോ?' (Need vs Want): സാധനം വാങ്ങുന്നതിന് മുൻപ് നിങ്ങളോട് തന്നെ ചോദിക്കുക, "ഇതുകൂടാതെ എന്റെ ജീവിതം മുന്നോട്ട് പോകുമോ?" എന്ന്. അത്യാവശ്യമുള്ള ഒന്നാണെങ്കിൽ മാത്രം വാങ്ങുക.

അവസരം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ ചെലവ് (Opportunity Cost) - സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആശയമാണിത് - 'ഓപ്പർച്യുണിറ്റി കോസ്റ്റ്' (Opportunity Cost). ഇന്ന് നിങ്ങൾ ഒരു ഓഫർ കണ്ട് 2,000 രൂപ അനാവശ്യമായി ചെലവാക്കിയാൽ, ആ 2,000 രൂപ നിക്ഷേപിച്ച് നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുമായിരുന്ന പലിശയോ വരുമാനമോ ആണ് നിങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നത്.

ചെറിയ തുകയെന്ന് തോന്നുമെങ്കിലും, വർഷാവസാനം ഇത് വലിയൊരു തുകയായി മാറും. ഒരു 'സ്മാർട്ട് ഷോപ്പർ' ആകാൻ, വിലകുറവ് എന്നതിലുപരി 'യഥാർത്ഥ മൂല്യം' (Value for Money) ആണ് നിങ്ങൾ നോക്കേണ്ടത്.

‌ 'സെയിൽ' എന്നത് കച്ചവടക്കാരുടെ ലാഭത്തിനുള്ള വഴിയാണ്, നിങ്ങളുടെ സമ്പാദ്യത്തിനുള്ളതല്ല. വിപണിയുടെ മായക്കാഴ്ചകളിൽ വീഴാതെ, കൃത്യമായ ബഡ്ജറ്റോടെ ഷോപ്പിംഗ് നടത്തുക. പണം ലാഭിക്കുന്നത് പണം സമ്പാദിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്.