“എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടോ, തിന്നാനോ കുടിക്കാനോ ആയിട്ട്.”മുടിയനായ പുത്രന് എന്ന ചിത്രത്തിലെ രാജന് എന്ന സത്യന്റെ കഥാപാത്രം അമ്മയോടു ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യമാണ്.
“കുറച്ച് അരി അടുപ്പേല് കിടക്കുന്നുണ്ട്.”എന്ന് നിലത്ത് രാജന്തന്നെ തട്ടിത്തെറിപ്പിച്ച സാധനങ്ങള് പെറുക്കിക്കൂട്ടുന്ന അമ്മ അടൂര് ഭവാനി. “കിടക്കുന്നതേ ഉള്ളോ? നേരത്തേ എവിടെയൊക്കെ ആയിരുന്നു.”എന്ന് തലയില് തോര്ത്ത് മുണ്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടിയ ‘മുടിയനായ പുത്രന്’ സത്യന്.
‘നേരത്തേ അറയുടെ താക്കോല് കണ്ടില്ല. ’എന്ന് പറയുംനേരം അമ്മയുടെ ഒരു മുഖഭാവമുണ്ട്. അടൂര് ഭവാനി എന്ന അമ്മയ്ക്കു മാത്രം കൊണ്ടുവരാന് കഴിയുന്ന പ്രത്യേക ഭാവം! പഴയകാലത്തെ അമ്മമാര്, പ്രത്യേകിച്ചും സാധാരണക്കാരായ അമ്മമാരുടെ ഒരു സംഭാഷണരീതിയാണത്. ബീഡി വലിച്ചും, കള്ളുകുടിച്ചും തല്ല് കൂടിയും നടക്കുന്ന പോരാളിയായ മകനെക്കുറിച്ചോര്ത്തുള്ള വിഷമം, കുടുംബം അനുഭവിക്കുന്ന ദാരിദ്ര്യാവസ്ഥയിലുള്ള നിരാശ അങ്ങനെയെല്ലാം ആ ശബ്ദത്തിലുണ്ട്.
1961ല് പുറത്തിറങ്ങിയ രാമു കാര്യാട്ടിന്റെ മുടിയനായ പുത്രന് എന്ന സിനിമയില് അഭിനയിക്കുമ്പോള് അടൂര് ഭവാനിയുടെ പ്രായം മുപ്പത്തിനാല്. സത്യന് അന്ന് 49 വയസുണ്ട്. മുടിയനായ പുത്രന് സിനിമ കണ്ട പ്രേക്ഷകര്ക്കു പക്ഷേ, ഭവാനി സത്യന്റെ അമ്മ തന്നെയായിരുന്നു. മകനെ ഗുണദോഷിച്ചും, കരഞ്ഞും തളര്ന്ന പട്ടിണിക്കാരിയായ അമ്മ.
2009 ഒക്ടോബര് 25നാണ് അടൂര് ഭവാനി വിടവാങ്ങിയത്. അവസാന കാലയളവില് ഒരു പ്രമുഖ ടെലിവിഷന് ചാനലിനു ഭവാനി നല്കിയ അഭിമുഖത്തില് പറഞ്ഞ കഥ കേട്ടാല് സത്യത്തില് അമ്പരന്നുപോകും.അടൂര് പൊലിസ് സ്റ്റേഷനില് സത്യനേശന് നാടാര് എന്ന സത്യൻ സബ് ഇന്സ്പെക്്ടറായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന കാലത്ത് അയല്വീട്ടിലെ കുട്ടിയായിരുന്നു ഭവാനി. സ്റ്റേഷനു സമീപത്തുള്ള മാവില്നിന്നു പൊഴിയുന്ന കണ്ണിമാങ്ങ പെറുക്കാന് ഭവാനിയും കൂട്ടുകാരും പോകുന്ന സമയത്ത് സത്യനേശന് എസ്ഐ പ്രതികളെ തല്ലുന്നത് കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
ജീവിതസാഹചര്യങ്ങള് കാരണം പിന്നീട് ഭവാനി സിനിമയിലെത്തി. 1961ല് തോപ്പില് ഭാസി തിരക്കഥ രചിച്ച് രാമു കാര്യാട്ട് സംവിധാനം ചെയ്ത മുടിയനായ പുത്രന് എന്ന സിനിമയില് അഭിനയിക്കാന് എത്തുമ്പോള് പഴയ പരുക്കനായ എസ്ഐ സത്യനേശന് നാടാര്, സത്യന് എന്ന പ്രശസ്ത നടനായി മുന്നിലുണ്ട്. ‘ഈ കുട്ടി എന്ത് റോളിലാണ് അഭിനയിക്കുന്നത്’ എന്ന് സത്യന്.
സത്യന്റെ അമ്മ വേഷമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ ഉടനെ ‘എന്റെ അമ്മയോ? ഈ പീറപ്പെണ്ണോ?’ എന്ന് തന്റെ തോളറ്റം പോലും പൊക്കമില്ലാത്ത അമ്മ നടിയെക്കുറിച്ച് സത്യന്റെ പ്രതികരണം!
സിനിമയില് പ്രവേശിച്ചിട്ടേയുള്ളൂവെങ്കിലും ആ പീറപെണ്ണ് പ്രയോഗം ഭവാനിക്ക് അത്ര രസിച്ചില്ല. ഷൂട്ടിംഗ് തുടങ്ങി. സിനിമയില് ജന്മിവ്യവസ്ഥിതിയെയും അധികാര ഘടനയെയും എതിര്ക്കുന്ന തന്റേടിയായ രാജനാണ് സത്യന്. രാജനും കരപ്രമാണിയായ മൂത്ത സഹോദരനും തമ്മില് തല്ലുകൂടുന്ന രംഗമുണ്ട്. ഈ സീനില് മകന് രാജന്റെ മുഖത്ത് അമ്മ അടിക്കുന്ന രംഗമാണ് ആദ്യം ചിത്രീകരിച്ചത്.
സംവിധായകന് ആക്ഷന് പറഞ്ഞതും അമ്മനടി സത്യന്റെ കവിളത്ത് ഒന്നാന്തരം ഒരു തല്ലു കൊടുത്തു. അഭിനയത്തല്ലല്ല, നല്ല ഒറിജിനല് തല്ല്. മുഖമടച്ച് അടി കിട്ടിയപ്പോള് അക്ഷരാര്ഥത്തില് ഞെട്ടിപ്പോയി സത്യന്. വേദന കൊണ്ടും അഭിമാനത്തിനേറ്റ ക്ഷതംകൊണ്ടും, മുഖം വിവര്ണമായി. കുറച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോള് കവിളില് നീരും വന്നു.
മഹാനടനെ തല്ലിയ സംഭവത്തെ കുറിച്ച് അഭിമുഖത്തില് അടൂര് ഭവാനി പറഞ്ഞത് കേട്ടാല് ചിരിച്ചുപോകും. “സത്യന് പണ്ട് ജയിലിലെ മനുഷ്യരെ തല്ലുന്നത് ഞാന് കണ്ടിട്ടുണ്ടല്ലോ. പിന്നെ എന്നെ പീറപ്പെണ്ണെന്നു പറയുകയും ചെയ്തു.
എന്നാല് പിന്നെ നന്നായൊന്നു കൊടുത്തേക്കാമെന്ന് കരുതി. എന്റെ ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ഒന്ന് കാച്ചുകയും ചെയ്തു.”ഇനിയാണ് കഥയുടെ യഥാര്ഥ ട്വിസ്റ്റ്. സത്യന് എന്ന അനശ്വര നടന്റെ മഹത്വം കൂടി തെളിയുന്ന കഥയുടെ ഗതിമാറ്റം ! വലിയ ഔന്നിത്യത്തില് നില്ക്കുന്ന നായകനടനെ അടിച്ചുതകര്ത്ത അമ്മനടി പേടിച്ച് മേക്കപ്പ് റൂമില് കയറി ഒളിക്കുന്നു. ഉച്ചയ്ക്ക് ഊണ് കഴിക്കാന് സമയത്തും ഭവാനി ഇറങ്ങി വരുന്നില്ലെന്നറിഞ്ഞ സത്യന് ഭവാനിയെ ബലമായി വിളിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു.
സീന് വളരെ നന്നായി എന്നും ഇനി എന്നും ഭവാനി ആയിരിക്കും തന്റെ അമ്മയെന്നും സത്യന്. അതിനുശേഷം നിരവധി സിനിമകളില് ഭവാനി സത്യന്റെ അമ്മയായി. സത്യന് അമ്മ, എന്നു മാത്രമേ പിന്നീട് വിളിച്ചിട്ടുള്ളൂവെന്നും അടൂര് ഭവാനി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ‘കരകാണാകടലിലെ’തോമ എന്ന സത്യനെയും തോമയുടെ അമ്മയെയും മറക്കാന് കഴിയില്ലല്ലോ! ‘ചെമ്മീനില്’പളനി എന്ന സത്യന്റെ അമ്മായിയമ്മയായും എത്തി.
“ഞാന് കടപ്പുറവും കണ്ടിട്ടില്ല. മരയ്ക്കാന്മാരുടെ ജീവിതവും കണ്ടിട്ടില്ല. അടൂരെവിടെയാ കടപ്പുറം.”അങ്ങനെയാണ് അടൂര് ഭവാനി ‘ചെമ്മീനിലെ’ സ്വാഭാവിക അഭിനയത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുമ്പോള് പറഞ്ഞിരുന്നത്. കടല് കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ഭവാനി ചെമ്മീനിലെ ചക്കി മരയ്ക്കാത്തിയായി അഭിനയിച്ചു, അല്ല ജീവിച്ചു! പാവപ്പെട്ട ഒരു മത്സ്യത്തൊഴിലാളിയായ അമ്മയുടെ മുഴുവന് ഭാവവും എന്തിന് മുഖവും, ശരീരഭാഷയും വരെ എങ്ങനെ സ്വന്തമാക്കി എന്നതിന് അടൂര് ഭവാനിക്ക് ഒരിക്കലും ഉത്തരമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
സുന്ദരിയായ മകള് കറുത്തമ്മയെ (ഷീല) കാത്തു സൂക്ഷിക്കുന്ന ഒരമ്മയുടെ ധര്മസങ്കടങ്ങള് അടൂര് ഭവാനി നെഞ്ചിലേറ്റിയപ്പോള് പ്രേക്ഷകരുടെ കണ്ണുകള് നിറഞ്ഞു. ചെല്ലമ്മയെ (ഷീല) പെറ്റമ്മയെപ്പോലെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ‘കള്ളിച്ചെല്ലമ്മ’യിലെ മരിച്ചീനിക്കാരി വള്ളി അക്കന് അടൂര് ഭവാനിയുടെ മറ്റൊരു മികച്ച കഥാപാത്രമാണ്. ‘കള്ളിച്ചെല്ലമ്മയിലെ’യും ‘കടല്പ്പാലത്തി ലെ’യും അഭിനയമാണ് 1969ലെ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ അഭിനേത്രിക്കുള്ള സംസ്ഥാന സര്ക്കാരിന്റെ അവാര്ഡ് അടൂര് ഭവാനിക്ക് നേടിക്കൊടുത്തത്.
‘ഏപ്രില് 18ലെ’ നാണിയമ്മയും ‘സസ്നേഹത്തിലെ’ ഏലിയാമ്മ ചേട്ടത്തിയും ‘ഹിറ്റ്ലറിലെ’ സത്യപാലന്റെ (കലാഭവന് സൈനുദീന്) അമ്മ ഭാര്ഗവിയും ‘സേതുരാമയ്യര് സിബിഐയിലെ’ മേരിയും അടൂര് ഭവാനിയുടെ അവിസ്മരണീയ കഥാപാത്രങ്ങളാണ്.
1953ല് ശരിയോ തെറ്റോ എന്ന ചിത്രത്തില് തുടങ്ങിയ അഭിനയ ജീവിതത്തില് 450 സിനിമകളില് അഭിനയിച്ചു. അപാരമായ അഭിനയസിദ്ധി ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും അര്ഹിക്കുന്ന പദവിയോ പണമോ കിട്ടാതെപോയ ചലച്ചിത്രനടിയാണ് അടൂര് ഭവാനി.