രാവണൻ സീതാദേവിയെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു... തടയാൻ മുന്നിലെത്തുന്നത് പക്ഷിശ്രേഷ്ഠനായ ജടായു. രാവണനുമായുള്ള ഘോരയുദ്ധത്തിനൊടുവിൽ ചിറകുകൾ അരിയപ്പെട്ട് ജടായു ഭൂമിയിലേക്ക് പതിക്കുന്നു.
പക്ഷേ, ആ ജടായു വീണത് എവിടെയാണ്? കേരളത്തിലെ ചടയമംഗലത്തോ? ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ലേപാക്ഷിയിലോ? അതോ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നാസിക്കിലോ? ഓരോ സ്ഥലത്തിനും പറയാനുണ്ട് ഓരോ കഥകൾ. ഓരോന്നിനും പിന്നിലുണ്ട് വിശ്വാസങ്ങളും ഐതിഹ്യങ്ങളും.
വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ആരണ്യകാണ്ഡത്തിലാണ് ജടായുവിന്റെ കഥ വിവരിക്കുന്നത്.
പഞ്ചവടിയിൽവച്ചാണ് സീതാപഹരണം നടക്കുന്നത്. സീതയെ രാവണൻ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നതിനിടെ ജടായു തടയുന്നതും യുദ്ധത്തിനൊടുവിൽ ജടായുവിന്റെ ചിറകുകൾ അറ്റുവീഴുന്നു. ഇതിനിടെ സീതയെ കാണാതായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും വനത്തിൽ തിരച്ചിൽ ആരംഭിക്കുന്നു. അധികം വൈകാതെ രക്തത്തിൽ കുളിച്ചുകിടക്കുന്ന ജടായുവിനെ അവർ കണ്ടെത്തുന്നു. രാവണൻ സീതയെ കൊണ്ടുപോയ ദിശയും സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങളും ജടായു രാമനോട് വിവരിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ജടായുവിന്റെ അന്ത്യകർമങ്ങളും രാമൻ നിർവഹിക്കുന്നതുമൊക്കെ നമുക്ക് അറിയാവുന്ന കഥയാണ്.
ഇവിടെയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ചോദ്യം ഉയരുന്നത്. ജടായുവിനെ കണ്ടെത്തിയ സ്ഥലവും പഞ്ചവടിയും തമ്മിൽ എത്രത്തോളം ദൂരമുണ്ടായിരുന്നു?
ഇന്നത്തെ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നാസിക്കിലുള്ള പഞ്ചവടിയാണ് രാമായണത്തിലെ പഞ്ചവടിയുമായി പരമ്പരാഗതമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്ന പ്രധാന സ്ഥലം.
സീതാപഹരണം നടന്നത് പഞ്ചവടിയിലാണെങ്കിൽ, അതിനു പിന്നാലെ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ജടായുവിനെ കണ്ടെത്തിയ സ്ഥലം അധികം അകലെയായിരിക്കണമെന്നില്ലെന്നാണ് ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിലയിരുത്തൽ. ഈ വാദത്തിന് മറ്റൊരു പ്രധാന സൂചനയുമുണ്ട്.
സീതയെ രാവണൻ കൊണ്ടുപോകുന്നതിനിടെ സീത തന്റെ ആഭരണങ്ങൾ ഒരു തുണിയിൽ കെട്ടി താഴേക്ക് എറിഞ്ഞുവെന്നാണ് രാമായണത്തിലെ വിവരണം.
ഈ ആഭരണങ്ങൾ പിന്നീട് സുഗ്രീവനും വാനരന്മാരും കണ്ടെത്തുന്നു. കിഷ്കിന്ധയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്ന ഇന്നത്തെ ഹംപി പ്രദേശത്താണ് ഈ സംഭവത്തിന് പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യത്തിൽ സ്ഥാനം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്.
അതായത്, ജടായുവുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിനുശേഷമാണ് രാവണൻ കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് യാത്ര തുടരുന്നതെന്ന സംഭവക്രമം ഇവിടെ പ്രസക്തമാകുന്നു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നാസിക്കിനു സമീപമുള്ള പ്രദേശങ്ങളാണ് ജടായു വീണ സ്ഥലമായി പരിഗണിക്കാവുന്നതെന്ന വാദം ഉയരുന്നു.
ഇനി ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ലേപാക്ഷിയിലേക്ക് വരാം. ജടായുവിന്റെ കഥയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങളിലൊന്നാണ് ലേപാക്ഷി. പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, രാവണനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ പരിക്കേറ്റ് വീണ ജടായുവിനെ രാമൻ ഇവിടെവച്ചാണ് കണ്ടെത്തിയത്.
'ലേ പക്ഷി' അഥവാ 'എഴുന്നേൽക്കൂ, പക്ഷിയേ' എന്ന രാമന്റെ വാക്കുകളുമായി സ്ഥലനാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വിശ്വാസവുമുണ്ട്. ഈ പാരമ്പര്യം ലേപാക്ഷിക്ക് വലിയ സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.
എന്നാൽ വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ സംഭവക്രമവും സ്ഥലവിവരണങ്ങളും മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ലേപാക്ഷിയെ ജടായു വീണ സ്ഥലമായി ഉറപ്പിക്കാൻ കഴിയുമോ എന്നത് ഇപ്പോഴും പരിശോധിക്കേണ്ട വിഷയമാണ്.