18

പോ​ര​ടി​ച്ച് പ​ര​സ്പ​രം കൊ​ല്ലാ​ൻ മ​നു​ഷ്യ​ൻ വി​ക​സി​പ്പി​ച്ചെ​ടു​ത്ത ഏ​റ്റ​വും ആ​ധു​നി​ക​മാ​യ വ്യോ​മ​യാ​ന​ങ്ങ​ളു​ടെ ബൃ​ഹ​ത്താ​യ ഒ​രു പ്ര​ദ​ർ​ശ​നം​കൂ​ടി​യാ​ണ്, ക​ഴി​ഞ്ഞ മാ​സം 28ന് ​ആ​രം​ഭി​ച്ച അ​മേ​രി​ക്ക-​ഇ​സ്ര​യേ​ൽ-​ഇ​റാ​ൻ യു​ദ്ധം.

ലോ​ക​ത്ത് നി​ല​വി​ലു​ള്ള പോ​ർ​വി​മാ​ന​ങ്ങ​ളി​ൽ മി​ക​ച്ച​തെ​ല്ലാം അ​മേ​രി​ക്ക​യും ഇ​സ്ര​യേ​ലും കൂ​ടി രം​ഗ​ത്തി​റ​ക്കി​യി​ട്ടു​ള്ള​പ്പോ​ൾ സോ​വി​യ​റ്റ് കാ​ല​ഘ​ട്ടം​മു​ത​ൽ ഉ​പ​യോ​ഗ​ത്തി​ലി​രു​ന്ന​വ​യും പി​ന്നീ​ട് സ്വ​ന്ത​മാ​യ വി​ക​സി​പ്പി​ച്ചെ​ടു​ത്ത​വ​യു​മാ​യ വി​മാ​ന​ങ്ങ​ളു​മാ​യാ​ണ് ഇ​റാ​ൻ പ്ര​തി​രോ​ധി​ക്കു​ന്ന​ത്.

അ​മേ​രി​ക്ക​യും ഇ​സ്ര​യേ​ലും കൂ​ടി ലോ​ക്ഹീ​ഡ് മാ​ർ​ട്ടി​ൻ എ​ഫ്22 റാ​പ്റ്റ​ർ, ലോ​ക്ഹീ​ഡ് മാ​ർ​ട്ടി​ൻ എ​ഫ്35 ലൈ​റ്റ്നിം​ഗ് II, ജ​ന​റ​ൽ ഡൈ​നാ​മി​ക്സ് എ​ഫ്16 ഫാ​ൽ​ക്ക​ൺ, ബോ​യി​ങ് എ​ഫ്/​എ18​എ​ഫ് സൂ​പ്പ​ർ ഹോ​ണ​റ്റ്, മ​ക്ഡൊ​ണാ​ൽ ഡ​ഗ്ല​സ് എ​ഫ്151. ജ​ന​റ​ൽ ഡൈ​നാ​മി​ക്സ് എ​ഫ്161 സു​ഫ എ​ന്നി​വ​യും ഇ​റാ​ൻ ഗ്ര​മ്മ​ൻ എ​ഫ്14 ടോം​കാ​റ്റ്, മി​ഗ്19, സു​ഖോ​യ്24 യാ​ക്130, എ​ച്ച്ഇ​എ​സ്എ സാ​യീ​ഖ്, എ​ച്ച്ഇ​എ​സ് എ ​കൗ​സ​ർ എ​ന്നീ പോ​ർ​വി​മാ​ന​ങ്ങ​ളും പോ​രാ​ട്ട​ത്തി​ന്‍റെ മു​ൻ​നി​ര​യി​ൽ അ​ണി​നി​ര​ത്തി.

അ​മേ​രി​ക്ക​യു​ടെ നോ​ർ​ത്ത്ര​പ് ഗ്ര​മ്മ​ൻ ബി2 ​സ്പി​രി​റ്റ് ബോം​ബ​ർ വി​മാ​ന​ങ്ങ​ളി​ൽ മു​ന്നി​ട്ടു നി​ൽ​ക്കു​മ്പോ​ൾ യു​ദ്ധ​വി​മാ​ന​ങ്ങ​ൾ​ക്ക് ആ​കാ​ശ​ത്തു​വ​ച്ചു​ത​ന്നെ ഇ​ന്ധ​നം നി​റ​ച്ചു​ന​ൽ​കു​ന്ന ബോ​യിം​ഗ് കെ​സി135 സ്ട്രാ​റ്റോ​ടാ​ങ്ക​ർ, ബോ​യിം​ഗ് കെ​സി46 പെ​ഗാ​സ​സ് എ​ന്നി​വ​യും ആ​ളും ച​ര​ക്കും കൊ​ണ്ടു​പോ​കാ​ൻ ബോ​യിം​ഗ് സി17 ​ഗ്ളോ​ബ്മാ​സ്റ്റ​ർ III വി​മാ​ന​വും അ​മേ​രി​ക്ക​ൻ-​ഇ​സ്ര​യേ​ൽ കൂ​ട്ടു​കെ​ട്ടി​നു​ണ്ട്.

ഇ​തി​നു പു​റ​മേ നി​രീ​ക്ഷ​ണ​ത്തി​നും​വി​വ​ര​ശേ​ഖ​ര​ണ​ത്തി​നും ബോ​യിം​ഗ് ഇ3 ​സെ​ൻ​ട്രി, ബോ​യിം​ഗ് ഇ7 ​വെ​ഡ്ജ്ടെ​യി​ൽ, ബോ​യിം​ഗ് ആ​ർ​സി135 റി​വെ​ട്ട് ജോ​യി​ന്‍റ്്, ബോ​യിം​ഗ് ആ​ർ​സി135​യു, ബോ​യിം​ഗ് ആ​ർ​സി135​എ​സ്, നോ​ർ​ത്ത്ര​പ് ഗ്ര​മ്മ​ൻ ഇ8, ​ലോ​ക്ഹീ​ഡ് യു2 ​ഡ്രാ​ഗ​ൺ ലേ​ഡി, ബോ​യിം​ഗ് പി8 ​പ​സാ​യി​ഡ​ൻ, നോ​ർ​ത്ത്ര​പ് ഗ്ര​മ്മ​ൻ എം​ക്യു4​സി ട്രൈ​റ്റ​ൺ, ഐ​എ​ഐ എ​യ്റ്റം, ഐ​എ​ഐ ഷ​വി​റ്റ്, ബീ​ച്ച​ക്രാ​ഫ്റ്റ് കിം​ഗ് എ​യ​ർ ബി200 ​ടി എ​ന്നി​വ അ​മേ​രി​ക്ക​യും ഇ​സ്ര​യേ​ലും ഉ​പ​യോ​ഗി​ക്കു​മ്പോ​ൾ, ഇ​റാ​ന്‍റെ പ​ക്ക​ലു​ള്ള​ത് ഫോ​ക്ക​ർ എ​ഫ്27 ഫ്ര​ണ്ട്ഷി​പ്പ്, വൈ12 ​മ​രീ​ടൈം പ​ട്രോ​ൾ എ​യ​ർ​ക്രാ​ഫ്റ്റ്, ഷ​ഹീ​ദ്129 യു​എ​വി എ​ന്നി​വ​യാ​ണ്.

ജ​ന​റ​ൽ അ​റ്റോ​മി​ക് എം​ക്യു9 റീ​പ്പ​ർ, ആ​ർ​ക്യു4 ഗ്ലോ​ബ​ൽ ഹ്വാ​ക്ക് എ​ന്നീ നി​രീ​ക്ഷ​ണ ഡ്രോ​ണു​ക​ളും അ​മേ​രി​ക്ക​യ്ക്കു​ണ്ട്. മൊ​ത്തം 36-48 ലോ​ക്ഹീ​ഡ് മാ​ർ​ട്ടി​ൻ എ​ഫ്16, 12-14 എ​ഫ്22, 18-30 എ​ഫ്35, 24 എ​ഫ്15​ഇ, 12 ഫെ​യ​ർ​ചൈ​ൽ​ഡ് റി​പ്പ​ബ്ലി​ക് എ10 ​ത​ണ്ട​ർ​ബോ​ൾ​ട്ട് എ​ന്നീ യു​ദ്ധ​വി​മാ​ന​ങ്ങ​ൾ മ​ധ്യ​പൂ​ർ​വ പ്ര​ദേ​ശ​ത്ത് പോ​രി​നു​ണ്ട് എ​ന്നാ​ണ് ഏ​ക​ദേ​ശ ക​ണ​ക്ക്.

യു​ദ്ധ​ത്തി​ന്‍റെ മൊ​ത്തം ഗ​തി​യും ആ​ദ്യം മു​ത​ലേ നി​ർ​ണ​യി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രു​ന്ന മി​സൈ​ലു​ക​ളും ഡ്രോ​ണു​ക​ളു​മാ​ണ് അ​ടു​ത്ത​ത്. ഫ​ത്തേ​ഹ് 110, ഫ​ത്താ 2, ക്വാം, ​ഷ​ഹാ​ബ് എ​ന്നീ ബാ​ലി​സ്റ്റി​ക് മി​സൈ​ലു​ക​ളും സൗ​മ​ർ, പാ​വേ​ഹ് എ​ന്നീ ക്രൂ​സ് മി​സൈ​ലു​ക​ളും ഷ​ഹേ​ദ് 136, ഷ​ഹേ​ദ് 129, മൊ​ഹാ​ജെ​ർ 6 എ​ന്നീ ഡ്രോ​ണു​ക​ളും ഉ​പ​യോ​ഗി​ക്കു​ന്ന ഇ​റാ​ന്‍റെ യു​ദ്ധ​ത​ന്ത്രം അ​പ്പാ​ടെ ഇ​വ​യെ കേ​ന്ദ്രീ​ക​രി​ച്ചാ​ണ്.

ബ്ലാ​ക് സ്പാ​രോ, റാം​പേ​ജ്, ദെ​ലി​യ എ​ന്നീ ദീ​ർ​ഘ​ദൂ​ര മി​സൈ​ലു​ക​ളും സ്പൈ​ക് എ​ന്ന പ്രി​സി​ഷ​ൻ ഗൈ​ഡ​ഡ് മി​സൈ​ലു​മാ​ണ് ഇ​സ്ര​യേ​ലി​നു​ള്ള​ത്. ഡ്രോ​ണു​ക​ൾ ഐ​എ​ഐ ഹാ​രോ​പ്, ഐ​എ​ഐ ഹെ​റോ​ൺ, ഹെ​ർ​മി​സ് 900 എ​ന്നി​വ​യും, ടോം​ഹ്വാ​ക്, എ​ജി​എം 158 ജ​ഐ​എ​സ്എ​സ്എം എ​ന്നീ ക്രൂ​സ് മി​സൈ​ലു​ക​ളും എ​ജി​എം88 എ​ച്ച്എ​ആ​ർ​എം ആ​ന്‍റി റേ​ഡി​യേ​ഷ​ൻ മി​സൈ​ലും അ​മേ​രി​ക്ക ഉ​പ​യോ​ഗി​ക്കു​ന്നു. ജ​ന​റ​ൽ അ​റ്റോ​മി​ക്സ് എം​ക്യു9 റീ​പ്പ​ർ, ആ​ർ​ക്യു4​ഗ്ലോ​ബ​ൽ ഹ്വാ​ക്ക് നി​രീ​ക്ഷ​ണ വി​വ​ര​ശേ​ഖ​ര​ണ ഡ്രോ​ണു​ക​ളി​ൽ ആ​ദ്യ​ത്തേ​ത് മി​സൈ​ൽ ആ​ക്ര​മ​ണ​ത്തി​ന് കെ​ൽ​പ്പു​ള്ള​തു​മാ​ണ്.

അ​യ​ൺ ഡോം, ​ഡേ​വി​ഡ്സ് സ്ലിം​ഗ്, ആ​രോ3 എ​ന്നി​വ ഇ​സ്ര​യേ​ലി​നെ​യും, പാ​ട്രി​യ​ട്ട് മി​സൈ​ൽ സി​സ്റ്റം, എ​സ്എം3 ഇ​ന്‍റ​ർ​സെ​പ്റ്റ​ർ അ​മേ​രി​ക്ക​യെ​യും മി​സൈ​ൽ ആ​ക്ര​മ​ണ​ങ്ങ​ളി​ൽ​നി​ന്ന് പ്ര​തി​രോ​ധി​ക്കു​മ്പോ​ൾ ഇ​റാ​ന്‍റെ സം​ര​ക്ഷ​ണ ക​വ​ച​ത്തെ​പ്പ​റ്റി (അ​ങ്ങി​നെ​യൊ​ന്നു​ണ്ടെ​ങ്കി​ൽ) കൃ​ത്യ​മാ​യ വി​വ​ര​ങ്ങ​ളൊ​ന്നു​മി​ല്ല.

ഇ​നി പോ​രാ​ട്ട​ത്തി​ന്‍റെ ചെ​ല​വു​കൂ​ടി നോ​ക്കു​ക:
അ​മേ​രി​ക്ക ഒ​രു ദി​വ​സം 80-150 കോ​ടി ഡോ​ള​ർ ചെ​ല​വാ​ക്കു​മ്പോ​ൾ, ഇ​സ്ര​യേ​ലി​ന് ചെ​ല​വാ​കു​ന്ന​ത് 30-50 കോ​ടി ഡോ​ള​റാ​ണ്. തി​രി​ച്ച​ടി​ക്കാ​ൻ ഇ​റാ​നു​ള്ള ചെ​ല​വ് പ്ര​തി​ദി​നം 10-30 കോ​ടി ഡോ​ള​ർ.
ഒ​രാ​ഴ്ച​ത്തേ​ക്ക് അ​മേ​രി​ക്ക​യ്ക്ക് 600-1000 കോ​ടി ഡോ​ള​റും ഇ​സ്ര​യേ​ലി​ന് 300 കോ​ടി​യും ആ​വ​ശ്യ​മു​ള്ള​പ്പോ​ൾ ഇ​റാ​ന് വേ​ണ്ട​ത് 100-200 കോ​ടി. പോ​ര​ടി​ക്കാ​ൻ മൂ​ന്നു കൂ​ട്ട​രും കൂ​ടി ഒ​രാ​ഴ്ച ക​ത്തി​ച്ചു ക​ള​യു​ന്ന​ത് 1000-1500 കോ​ടി ഡോ​ള​റാ​ണെ​ന്ന​ർ​ഥം.

യു​ദ്ധം ഒ​രു മാ​സം നീ​ണ്ടാ​ൽ ആ​കെ ചെ​ല​വാ​കാ​ൻ പോ​കു​ന്ന തു​ക: 4000-6000 കോ​ടി ഡോ​ള​ർ. അ​താ​യ​ത്, 3,66,382- 5,49,573 കോ​ടി രൂ​പ. ഇ​ക്കൊ​ല്ലം കേ​ര​ള​ത്തി​ന്‍റെ വാ​ർ​ഷി​ക ചെ​ല​വ് 1,98,582 കോ​ടി​യാ​യി​രു​ന്നു എ​ന്നോ​ർ​ക്കു​ക.