x
ad
Sun, 19 July 2026
Facebook X Instagram Youtube
Deepika
Deepika
E-Paper
ad

ADVERTISEMENT

വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ ബി​​​​ല്‍: മോ​​​​ദി​​​​യു​​​​ടേ​​​​തു മു​​​​ത​​​​ല​​​​ക്ക​​​​ണ്ണീ​​​​ര്‍

കെ​.​​​സി. വേ​​​​ണു​​​​ഗോ​​​​പാ​​​​ല്‍ എം​​​​പി (എ​​​​ഐ​​​​സി​​​​സി ജ​​​​ന​​​​റ​​​​ല്‍ സെ​​​​ക്ര​​​​ട്ട​​​​റി)
Published: April 22, 2026 05:09 AM IST | Updated: April 22, 2026 05:09 AM IST

വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ ബി​​​​ല്ലി​​​​ന്‍റെ പ​​​​രാ​​​​ജ​​​​യ​​​​ത്തെ​​​ത്തു​​​ട​​​​ര്‍​ന്ന് പ്ര​​​​ധാ​​​​ന​​​​മ​​​​ന്ത്രി ന​​​​രേ​​​​ന്ദ്ര​​​​മോ​​​​ദി സ​​​​മ​​​​നി​​​​ല തെ​​​​റ്റി​​​​യ​​​​തു​​​​പോ​​​​ലെ​​​​യാ​​​​ണ് പ്ര​​​​തി​​​​ക​​​​രി​​​​ക്കു​​​​ന്ന​​​​ത്. രാ​​​​ജ്യ​​​​ത്തെ സ്ത്രീ​​​​ക​​​​ളു​​​​ടെ സ്വ​​​​പ്‌​​​​നം ത​​​​ക​​​​ര്‍​ത്തു, പ്ര​​​​തി​​​​പ​​​​ക്ഷം പാ​​​​പം ചെ​​​​യ്തു, സ്ത്രീ​​​​ക​​​​ളോ​​​​ടു ക്ഷ​​​​മ ചോ​​​​ദി​​​​ക്കു​​​​ന്നു തു​​​​ട​​​​ങ്ങി​​​​യ വാ​​​​ച​​​​ക ക​​​​സ​​​​ര്‍​ത്തു​​​​ക​​​​ള്‍. നാ​​​​ലു സംസ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ളി​​​​ല്‍ ഇ​​​​പ്പോ​​​​ള്‍ ന​​​​ട​​​​ക്കു​​​​ന്ന നി​​​​യ​​​​മ​​​​സ​​​​ഭാ തെ​​​​ര​​​​ഞ്ഞെ​​​​ടു​​​​പ്പു​​​​ക​​​​ളി​​​​ലും 2029ല്‍ ​​​​ന​​​​ട​​​​ക്കാ​​​​ന്‍ പോ​​​​കു​​​​ന്ന ലോ​​​​ക്‌​​​​സ​​​​ഭാ തെ​​​​ര​​​​ഞ്ഞെ​​​​ടു​​​​പ്പി​​​​ലും വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ​​​​മാ​​​​ണ് അ​​​​ജ​​​​ന്‍​ഡ​​​​യെ​​​​ന്ന് മോ​​​​ദി നി​​​​ശ്ച​​​​യി​​​​ച്ചു ക​​​​ഴി​​​​ഞ്ഞു.

വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ​​​​ത്തി​​​​നു​​​വേ​​​​ണ്ടി പ​​​​രി​​​​ശ്ര​​​​മി​​​​ച്ച് ലോ​​​​ക്‌​​​​സ​​​​ഭ​​​​യി​​​​ല്‍ തോ​​​​റ്റ് വീ​​​​ര​​​​ച​​​​ര​​​​മ​​​​മ​​​​ട​​​​ഞ്ഞു എ​​​​ന്ന മ​​​​ട്ടി​​​​ലാ​​​​ണു ബി​​​​ജെ​​​​പി​​​​യു​​​​ടെ ആ​​​​ഖ്യാ​​​​നം. ഈ ​​​​കു​​​​പ്ര​​​​ച​​​​ര​​​​ണ​​​​ത്തെ കോ​​​​ണ്‍​ഗ്ര​​​​സ് വ​​​​സ്തു​​​​ത​​​​ക​​​​ള്‍ ജ​​​​ന​​​​മ​​​​ധ്യ​​​​ത്തി​​​​ലെ​​​​ത്തി​​​​ച്ച് പൊ​​​​ളി​​​​ച്ച​​​​ടു​​​​ക്കു​​​​ക​​​ത​​​​ന്നെ ചെ​​​​യ്യും. 2023ല്‍ ​​​​വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ നി​​​​യ​​​​മം പ്ര​​​​തി​​​​പ​​​​ക്ഷ സ​​​​ഹ​​​​ക​​​​ര​​​​ണ​​​​ത്തോ​​​​ടെ പാ​​​​സാ​​​​ക്കി​​​​യ​​​​താ​​​​ണ്.

2024ല്‍ ​​​​ന​​​​ട​​​​ന്ന പൊ​​​​തു​​​​തെ​​​​ര​​​​ഞ്ഞെ​​​​ടു​​​​പ്പി​​​​ല്‍ വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണം ന​​​​ട​​​​പ്പാ​​​​ക്ക​​​​ണ​​​​മെ​​​​ന്നു കോ​​​​ണ്‍​ഗ്ര​​​​സ് ആ​​​​വ​​​​ശ്യ​​​​പ്പെ​​​​ട്ടെ​​​​ങ്കി​​​​ലും സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​ര്‍ ന​​​​ട​​​​പ്പാ​​​​ക്കാ​​​​തി​​​​രു​​​​ന്ന​​​​ത് എ​​​​ന്തു​​​​കൊ​​​​ണ്ട്? ഇ​​​​പ്പോ​​​​ള്‍ ന​​​​ട​​​​ന്നു​​​​കൊ​​​​ണ്ടി​​​​രി​​​​ക്കു​​​​ന്ന സെ​​​​ന്‍​സ​​​​സ് പൂ​​​​ര്‍​ത്തി​​​​യാ​​​​ക്കി മ​​​​ണ്ഡ​​​​ല​​​​നി​​​​ര്‍​ണ​​​​യം ന​​​​ട​​​​ത്തി വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണം 2034ല്‍ ​​​​ന​​​​ട​​​​പ്പാ​​​​ക്കാ​​​മെ​​​​ന്നാ​​​​യി​​​​രു​​​​ന്നു അ​​​​വ​​​​രു​​​​ടെ ആ​​​​ദ്യ​​​​ത്തെ നി​​​​ല​​​​പാ​​​​ട്. അ​​​​തി​​​​നു​​​പ​​​​ക​​​​രം നാ​​​​ലു സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ളി​​​​ല്‍ വോ​​​​ട്ടെ​​​​ടു​​​​പ്പ് ന​​​​ട​​​​ക്കു​​​​മ്പോ​​​​ള്‍ നാ​​​​ട​​​​കീ​​​​യ​​​​മാ​​​​യി പാ​​​​ര്‍​ല​​​​മെ​​​​ന്‍റി​​​ന്‍റെ പ്ര​​​​ത്യേ​​​​ക സ​​​​മ്മേ​​​​ള​​​​നം വി​​​​ളി​​​​ച്ചു​​​​കൂ​​​​ട്ടി മൂ​​​​ന്നു കാ​​​​ര്യ​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍ ഉ​​​​ള്‍​പ്പെ​​​​ടു​​​​ന്ന ഭ​​​​ര​​​​ണ​​​​ഘ​​​​ട​​​​നാ​​​ഭേ​​​​ദ​​​​ഗ​​​​തി ബി​​​​ല്‍ അ​​​​വ​​​​ത​​​​രി​​​​പ്പി​​​​ക്കു​​​​ക​​​​യാ​​​​ണു ചെ​​​​യ്ത​​​​ത്.

ലോ​​​​ക്‌​​​​സ​​​​ഭ​​​​യി​​​​ലെ സീ​​​​റ്റു​​​​ക​​​​ള്‍ 543ല്‍​നി​​​​ന്ന് 850 ആ​​​​ക്കു​​​​ക, 2011ലെ ​​​​സെ​​​​ന്‍​സ​​​​സി​​​​ന്‍റെ അ​​​​ടി​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ത്തി​​​​ല്‍ മ​​​​ണ്ഡ​​​​ല പു​​​​ന​​​​ര്‍​നി​​​​ര്‍​ണ​​​​യം ന​​​​ട​​​​ത്തു​​​​ക, വ​​​​നി​​​​ത​​​​ക​​​​ള്‍​ക്ക് മൂ​​​​ന്നി​​​​ലൊ​​​​ന്നു സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണം ഏ​​​​ര്‍​പ്പെ​​​​ടു​​​​ത്തു​​​​ക എ​​​​ന്നി​​​​വ​​​​യാ​​​​ണ​​​​വ. മൂ​​​​ന്നും ത​​​​മ്മി​​​​ല്‍ ബ​​​​ന്ധ​​​​മി​​​​ല്ലെ​​​​ങ്കി​​​​ലും അ​​​​വ​​​​യെ രാ​​​ഷ്‌​​​ട്രീ​​​​യാ​​​​വ​​​​ശ്യ​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍​ക്ക് കൂ​​​​ട്ടി​​​​ക്കെ​​​​ട്ടി.

ബി​​​​ല്ലി​​​​ലെ ച​​​​തി​​​​ക്കു​​​​ഴി​​​​ക​​​​ള്‍ പ്ര​​​​തി​​​​പ​​​​ക്ഷം പെ​​​​ട്ടെ​​​​ന്നു തി​​​​രി​​​​ച്ച​​​​റി​​​​ഞ്ഞു. വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണം ന​​​​ട​​​​പ്പാ​​​​ക്കി​​​​യാ​​​​ല്‍ ജ​​​​ന​​​​സം​​​​ഖ്യാ​​​​നു​​​​പാ​​​​തി​​​​ക​​​​മാ​​​​യ സീ​​​​റ്റ് വി​​​​ഭ​​​​ജ​​​​ന​​​​ത്തി​​​ന്‍റെ അ​​​​ടി​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ത്തി​​​​ല്‍ ബി​​​​ജെ​​​​പി​​​​ക്ക് ആ​​​​ധി​​​​പ​​​​ത്യ​​​​മു​​​​ള്ള ഹി​​​​ന്ദി​​​​ബെ​​​​ല്‍​റ്റി​​​​ല്‍ അ​​​​വ​​​​രു​​​​ടെ സീ​​​​റ്റു​​​​ക​​​​ള്‍ കു​​​​തി​​​​ച്ചു​​​​യ​​​​രും. ജ​​​​ന​​​​സം​​​​ഖ്യാ​​​നി​​​​യ​​​​ന്ത്ര​​​​ണം ന​​​​ട​​​​പ്പാ​​​​ക്കി​​​​യ ദ​​​​ക്ഷി​​​​ണേ​​​​ന്ത്യ​​​​ന്‍ സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ളു​​​​ടെ സീ​​​​റ്റ് കു​​​​റ​​​​യും. വ​​​​ട​​​​ക്കു-​​​കി​​​​ഴ​​​​ക്ക​​​​ന്‍ സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍​ക്കും മ​​​​റ്റു ചെ​​​​റി​​​​യ സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍​ക്കും ന​​​​ഷ്‌​​​ടം ത​​​​ന്നെ. രാ​​​​ജ്യ​​​​ത്തി​​​​ന്‍റെ രാ​​​ഷ്‌​​​ട്രീ​​​​യ​​​​ഭൂ​​​​പ​​​​ടം കീ​​​​ഴ്‌​​​​മേ​​​​ല്‍ മ​​​​റി​​​​യും.

യു​​​​പി​​​​ക്ക് വാ​​​​രി​​​​ക്കോ​​​​രി

വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണം ന​​​​ട​​​​പ്പാ​​​​ക്കു​​​​ന്ന​​​​തോ​​​​ടെ നി​​​​ല​​​​വി​​​​ലു​​​​ള​​​​ള 543 സീ​​​​റ്റ് 850 ആ​​​​കും. ഇ​​​​തി​​​​ല്‍ 272 സീ​​​​റ്റു​​​​ക​​​​ളാ​​​​ണ് വ​​​​നി​​​​ത​​​​ക​​​​ള്‍​ക്കു​​​​ള്ള​​​​ത്. ജ​​​​ന​​​​സം​​​​ഖ്യാ​​​​നു​​​​പാ​​​​തി​​​​ക​​​​മാ​​​​യി മൊ​​​​ത്തം സീ​​​​റ്റു​​​​ക​​​​ള്‍ വി​​​​ത​​​​ര​​​​ണം ചെ​​​​യ്താ​​​​ല്‍ ഇ​​​​തി​​​​ല്‍ സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍​ക്ക് 815 സീ​​​റ്റും ​കേ​​​​ന്ദ്ര​​​​ഭ​​​​ര​​​​ണ​​​​പ്ര​​​​ദേ​​​​ശ​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍​ക്ക് 35 സീ​​​റ്റും ​ല​​​​ഭി​​​​ക്കും. യു​​​​പി​​​​യു​​​​ടെ സീ​​​​റ്റ് 80ല്‍​നി​​​​ന്ന് 138 ആ​​​​കും. ബി​​​​ഹാ​​​​റി​​​ലേ​​​തു 40ല്‍​നി​​​​ന്ന് 72 ആ​​​യും ​മ​​​​ഹാ​​​​രാ​​​ഷ്‌​​​ട്ര​​​യു​​​ടേ​​​ത് 48ല്‍​നി​​​​ന്ന് 78 ആ​​​യും ഉ​​​യ​​​രും. ഫ​​​ല​​​ത്തി​​​ൽ ഉ​​​​ത്ത​​​​രേ​​​​ന്ത്യ മാ​​​​ത്രം പി​​​​ടി​​​​ച്ചാ​​​​ല്‍ കേ​​​​ന്ദ്ര​​​​സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​രു​​​​ണ്ടാ​​​​കും.

ജ​​​​ന​​​​സം​​​​ഖ്യാ​​​​നു​​​​പാ​​​​തി​​​​ക​​​​മാ​​​​യി കേ​​​​ര​​​​ള​​​​ത്തി​​​​ന്‍റെ 20 സീ​​​​റ്റ് 23 ആ​​​​യി ഉ​​​​യ​​​​രും. എ​​​​ന്നാ​​​​ല്‍ സീ​​​​റ്റു​​​വി​​​​ഹി​​​​തം 3.68% ഇ​​​​ടി​​​​ഞ്ഞ് 2.7% ആ​​​​കും. യു​​​​പി​​​​യു​​​​ടെ സീ​​​​റ്റ് 58 എ​​​​ണ്ണം കൂ​​​​ടു​​​​മ്പോ​​​​ള്‍ കേ​​​​ര​​​​ള​​​​ത്തി​​​​ന്‍റേ​​​തു വെ​​​​റും മൂ​​​​ന്നെ​​​​ണ്ണം. കേ​​​​ര​​​​ള​​​മു​​​ള്‍​പ്പെ​​​​ടെ​​​​യു​​​​ള്ള സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ളോ​​​​ടു കേ​​​​ന്ദ്ര​​​​സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​ര്‍ അ​​​​നീ​​​​തി​​​​യ​​​​ല്ലേ ചെ​​​​യ്യു​​​​ന്ന​​​​ത്? കേ​​​​ന്ദ്ര​​​​ന​​​​യ​​​​ത്തി​​​​ന് അ​​​​നു​​​​സൃ​​​​ത​​​​മാ​​​​യി ജ​​​​ന​​​​സം​​​​ഖ്യാ​​​നി​​​​യ​​​​ന്ത്ര​​​​ണം കൊ​​​​ണ്ടു​​​​വ​​​​ന്ന​​​​തി​​​​നാ​​​​ണ് കേ​​​​ര​​​​ള​​​​ത്തെ​​​​യും ത​​​​മി​​​​ഴ്നാ​​​​ടി​​​​നെ​​​​യു​​​​മൊ​​​​ക്കെ കേ​​​​ന്ദ്രം ശി​​​​ക്ഷി​​​​ക്കു​​​​ന്ന​​​​ത്. വ​​​​ട​​​​ക്കു​​​​കി​​​​ഴ​​​​ക്ക​​​​ന്‍ സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ളു​​​​ടെ​​​​യും ചെ​​​​റു​​​​സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ളു​​​​ടെ​​​​യും പ്രാ​​​​തി​​​​നി​​​​ധ്യ​​​​ത്തി​​​​ല്‍ കാ​​​​ത​​​​ലാ​​​​യ ഇ​​​​ടി​​​​വ് സം​​​​ഭ​​​​വി​​​​ക്കും.

ബി​​​​ജെ​​​​പി​​​​യു​​​​ടെ സ്ത്രീ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ പ്ര​​​​തി​​​​ബ​​​​ദ്ധ​​​​ത വെ​​​​റും വാ​​​​ചാ​​​​ടോ​​​​പ​​​​മാ​​​​ണെ​​​​ന്നു തെ​​​​ളി​​​​യി​​​​ക്കാ​​​​ന്‍ വേ​​​​റെ​​​​യു​​​​മു​​​​ണ്ട് ക​​​​ണ​​​​ക്കു​​​​ക​​​​ള്‍. പാ​​​​ര്‍​ല​​​​മെ​​​​ന്‍റി​​​ല്‍ ഏ​​​​റ്റ​​​​വും കു​​​​റ​​​​വ് സ്ത്രീ​​​പ്രാ​​​​തി​​​​നി​​​​ധ്യം ബി​​​​ജെ​​​​പി​​​​ക്കാ​​​​ണ്. ലോ​​​​ക്‌​​​​സ​​​​ഭ​​​​യി​​​​ല്‍ നി​​​​ല​​​​വി​​​​ല്‍ 75 വ​​​​നി​​​​ത​​​​ക​​​​ളു​​​​ണ്ട്. ഇ​​​​തി​​​​ല്‍ ഏ​​​​റ്റ​​​​വും കൂ​​​​ടു​​​​ത​​​​ല്‍ പ്രാ​​​​തി​​​​നി​​​ധ്യ​​​​മു​​​​ള്ള​​​​ത് തൃ​​​​ണ​​​​മൂ​​​​ല്‍ കോ​​​​ണ്‍​ഗ്ര​​​​സി​​​​നാ​​​​ണ്. പാ​​​ർ​​​ട്ടി​​​യു​​​ടെ 29 എം​​​​പി​​​​മാ​​​​രി​​​​ല്‍ 11 പേ​​​​ര്‍ വ​​​നി​​​ത​​​ക​​​ളാ​​​ണ്. 37.90% വ​​​​നി​​​​ത​​​​ക​​​​ള്‍! 33 % സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ​​​​ത്തേ​​​​ക്കാ​​​​ള്‍ കൂ​​​​ടു​​​​ത​​​​ല്‍.

കോ​​​​ണ്‍​ഗ്ര​​​​സി​​​ന്‍റെ 98 അം​​​​ഗ​​​​ങ്ങ​​​​ളി​​​​ല്‍ 14 പേ​​​​ര്‍ വ​​​​നി​​​​ത​​​​ക​​​​ളാ​​​​ണ് (14.30%). ബി​​​​ജെ​​​​പി​​​​യു​​​​ടെ 240 അം​​​​ഗ​​​​ങ്ങ​​​​ളി​​​​ല്‍ 31 പേ​​​​രാ​​​​ണു വ​​​നി​​​ത​​​ക​​​ൾ. - 12.90% മാ​​​​ത്രം. കൂ​​​​ടാ​​​​തെ, കേ​​​​ന്ദ്ര​​​​മ​​​​ന്ത്രി​​​​സ​​​​ഭ​​​​യി​​​​ലെ 72 മ​​​​ന്ത്രി​​​​മാ​​​​രി​​​​ല്‍ ഏ​​​ഴു​​​പേ​​​​ര്‍ മാ​​​​ത്ര​​​​മാ​​​​ണ് വ​​​​നി​​​​ത​​​​ക​​​​ള്‍. സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ളും കേ​​​​ന്ദ്ര​​​​ഭ​​​​ര​​​​ണ​​​​പ്ര​​​​ദേ​​​​ശ​​​​വും ഉ​​​​ള്‍​പ്പെ​​​​ടെ ബി​​​​ജെ​​​​പി ഭ​​​​രി​​​​ക്കു​​​​ന്ന 21 സ്ഥ​​​​ല​​​​ങ്ങ​​​​ളി​​​​ല്‍ ഒ​​​​രേ​​​​യൊ​​​​രു വ​​​​നി​​​​താ മു​​​​ഖ്യ​​​​മ​​​​ന്ത്രി മാ​​​​ത്രം. എ​​​​ന്നി​​​​ട്ടാ​​​​ണ് മോ​​​​ദി വ​​​​നി​​​​ത​​​​ക​​​​ളു​​​​ടെ പേ​​​​രി​​​​ല്‍ മു​​​​ത​​​​ല​​​​ക്ക​​​​ണ്ണീ​​​​ര്‍ പൊ​​​​ഴി​​​​ക്കു​​​​ന്ന​​​​ത്.

വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ ബി​​​​ല്ലി​​​​ലെ ച​​​​തി​​​​ക്കു​​​​ഴി​​​​ക​​​​ള്‍​ക്കെ​​​​തി​​​​രേ പ്ര​​​​തി​​​​പ​​​​ക്ഷം ഒ​​​​റ്റ​​​​ക്കെ​​​​ട്ടാ​​​​യി അ​​​​ണി​​​​നി​​​​ര​​​​ന്ന​​​​പ്പോ​​​​ള്‍ ലോ​​​​ക്‌​​​​സ​​​​ഭാ​​​സീ​​​​റ്റു​​​​ക​​​​ള്‍ എ​​​​ല്ലാ സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍​ക്കും 50% വീ​​​​തം ഉ​​​​യ​​​​ര്‍​ത്താ​​​​മെ​​​​ന്നാ​​​​യി അ​​​​ടു​​​​ത്ത ഓ​​​​ഫ​​​​ര്‍. എ​​​​ന്നാ​​​​ല്‍ ബി​​​​ല്ലി​​​​ല്‍ ഇ​​​​ത്ത​​​​രം വ്യ​​​​വ​​​​സ്ഥ​​​​ക​​​​ളൊ​​​​ന്നും ഇ​​​​ല്ലാ​​​​തി​​​​രു​​​​ന്ന​​​​തി​​​​നാ​​​​ല്‍ പ്ര​​​​തി​​​​പ​​​​ക്ഷം അ​​​​തും നി​​​​രാ​​​​ക​​​​രി​​​​ച്ചു. തു​​​​ട​​​​ര്‍​ന്ന് ഭേ​​​​ദ​​​​ഗ​​​​തി​​​ബി​​​​ല്ലി​​​​ല്‍ ച​​​​ര്‍​ച്ച ന​​​​ട​​​​ക്കു​​​​ന്ന​​​​തി​​​​നി​​​​ടെ ഏ​​​​പ്രി​​​​ല്‍ 16ന് ​​​രാ​​​​ത്രി 2023ലെ ​​​​വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ നി​​​​യ​​​​മം പ്രാ​​​​ബ​​​​ല്യ​​​​ത്തി​​​​ലാ​​​​ക്കി. ഇ​​​​ത​​​​നു​​​​സ​​​​രി​​​​ച്ച് നി​​​​ല​​​​വി​​​​ല്‍ ന​​​​ട​​​​ന്നു​​​​വ​​​​രു​​​​ന്ന സെ​​​​ന്‍​സ​​​​സും അ​​​​ത് അ​​​​ടി​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​മാ​​​​ക്കി​​​​യു​​​​ള്ള മ​​​​ണ്ഡ​​​​ല​​​​പു​​​​ന​​​​ര്‍​നി​​​​ര്‍​ണ​​​​യ​​​​വും പൂ​​​​ര്‍​ത്തി​​​​യാ​​​​ക്കി 33% വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണം ന​​​​ട​​​​പ്പാ​​​​ക്കും. ഇ​​​​തി​​​​ന് 2034 വ​​​​രെ സ​​​​മ​​​​യ​​​​മെ​​​​ടു​​​​ക്കു​​​​മെ​​​​ന്നാ​​​​ണ് സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​ര്‍ വാ​​​​ദം. അ​​​​തി​​​​നു​​​പ​​​​ക​​​​രം 2011ലെ ​​​​സെ​​​​ന്‍​സ​​​​സ് അ​​​​ടി​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​മാ​​​​ക്കി 2029 മു​​​​ത​​​​ല്‍ ന​​​​ട​​​​പ്പാ​​​​ക്കാ​​​​നാ​​​​യി​​​​രു​​​​ന്നു സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​രി​​​​ന്‍റെ ഗൂ​​​ഢ​​​​പ​​​​ദ്ധ​​​​തി.

ആ​​​​സാ​​​​മി​​​​ല്‍ സം​​​​ഭ​​​​വി​​​​ച്ച​​​​ത്

ഇ​​​​ന്ത്യ​​​​ന്‍ ഫെ​​​​ഡ​​​​റ​​​​ല്‍ ഘ​​​​ട​​​​ന​​​​യ്ക്കെ​​​​തി​​​​രേ​​​​യു​​​​ള്ള ആ​​​​ക്ര​​​​മ​​​​ണ​​​​മാ​​​​ണു ബി​​​​ല്‍. ജ​​​​ന​​​​പ്രാ​​​​തി​​​​നി​​​​ധ്യ​​​നി​​​​യ​​​​മ​​​​ത്തി​​​​ലെ 81, 82 വ​​​​കു​​​​പ്പു​​​​ക​​​​ള്‍ ജ​​​​ന​​​​പ്രാ​​​​തി​​​​നി​​​​ധ്യ​​​​ത്തി​​​​ന്‍റെ അ​​​​ടി​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ത്തി​​​​ല്‍ സീ​​​​റ്റു​​​​ക​​​​ള്‍ നി​​​​ശ്ച​​​​യി​​​​ക്കു​​​​ന്ന​​​​തി​​​​ന് സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍​ക്കു പൂ​​​​ര്‍​ണ​​​മാ​​​​യ സം​​​​ര​​​​ക്ഷ​​​​ണം ന​​​​ല്‍​കു​​​​ന്നു​​​​ണ്ട്. സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​ര്‍ ആ ​​​​ഭ​​​​ര​​​​ണ​​​​ഘ​​​​ട​​​​നാ​​​സം​​​​ര​​​​ക്ഷ​​​​ണം പൂ​​​​ര്‍​ണ​​​മാ​​​​യും ത​​​​ട്ടി​​​​യെ​​​​ടു​​​​ക്കാ​​​​നാ​​​​ണ് ആ​​​​ഗ്ര​​​​ഹി​​​​ച്ച​​​​ത്. ആ​​​സാം, ജ​​​​മ്മു കാ​​​ഷ്മീ​​​​ര്‍ എ​​​​ന്നി​​​​വ മി​​​​ക​​​​ച്ച ഉ​​​​ദാ​​​​ഹ​​​​ര​​​​ണ​​​​ങ്ങ​​​​ളാ​​​​ണ്. അ​​​​വി​​​​ടെ ബി​​​​ജെ​​​​പി​​​​യെ ജ​​​​യി​​​​പ്പി​​​​ക്കു​​​​ന്ന​​​​തി​​​​ന് ഏ​​​​റ്റ​​​​വും അ​​​​നു​​​​യോ​​​​ജ്യ​​​​മാ​​​​യ രീ​​​​തി​​​​യി​​​​ല്‍ ജ​​​​ന​​​​വി​​​​ഭാ​​​​ഗ​​​​ങ്ങ​​​​ളെ ഭി​​​​ന്നി​​​​പ്പി​​​​ച്ചു രാ​​​​ജ്യ​​​​ത്തി​​​​ന്‍റെ മ​​​​തേ​​​​ത​​​​ര​​​സ​​​​ങ്ക​​​​ല്പ​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍​ക്കു വി​​​​രു​​​​ദ്ധ​​​​മാ​​​​യി മ​​​​ണ്ഡ​​​​ല പു​​​​ന​​​​ര്‍​നി​​​​ര്‍​ണ​​​യം ന​​​​ട​​​​ത്തി. അ​​​​ത് രാ​​​​ജ്യ​​​​വ്യാ​​​​പ​​​​ക​​​​മാ​​​​യി ന​​​​ട​​​​പ്പാ​​​​ക്കാ​​​​നാ​​​​ണു മോ​​​​ദി​​​സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​ര്‍ ശ്ര​​​​മി​​​​ച്ച​​​​ത്.

ജ​​​​ന​​​​പ്രാ​​​​തി​​​​നി​​​​ധ്യ​​​​ത്തി​​​​ന്‍റെ അ​​​​ടി​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ത്തി​​​​ല്‍ സീ​​​​റ്റു​​​​ക​​​​ള്‍ നി​​​​ശ്ച​​​​യി​​​​ക്കു​​​​ന്ന​​​​തി​​​​ന് സം​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍​ക്കു​​​​ള്ള ഭ​​​​ര​​​​ണ​​​​ഘ​​​​ട​​​​നാ​​​സം​​​​ര​​​​ക്ഷ​​​​ണം പൂ​​​​ര്‍​ണ​​​​മാ​​​​യും ഇ​​​​ല്ലാ​​​​താ​​​​ക്കാ​​​​ന്‍ നോ​​​​ക്കി. 2026ല്‍ ​​​​ലോ​​​​ക്സ​​​​ഭ​​​​യു​​​​ടെ അം​​​​ഗ​​​​സം​​​​ഖ്യ വ​​​​ര്‍​ധി​​​​പ്പി​​​​ക്കു​​​​ന്ന​​​​തി​​​​ന് 2011ലെ ​​​​ജ​​​​ന​​​​സം​​​​ഖ്യാ​​​റി​​​​പ്പോ​​​​ര്‍​ട്ടാ​​​​ണ് അ​​​​ടി​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​പ്പെ​​​​ടു​​​​ത്തു​​​​ന്ന​​​​ത്. 15 വ​​​​ര്‍​ഷം പ​​​​ഴ​​​​ക്ക​​​​മു​​​​ള്ള ഡാ​​​​റ്റ ഉ​​​​പ​​​​യോ​​​​ഗി​​​​ക്കു​​​​മ്പോ​​​​ള്‍ അ​​​​തു തി​​​​ക​​​​ച്ചും അ​​​​ശാ​​​​സ്ത്രീ​​​​യ​​​​മാ​​​​യി​​​​രി​​​​ക്കും. ഏ​​​​റ്റ​​​​വും ഒ​​​​ടു​​​​വി​​​​ല​​​​ത്തെ ജ​​​​ന​​​​സം​​​​ഖ്യ​​​​യാ​​​​ണ് പ്ര​​​​സ്തു​​​​ത ന​​​​ട​​​​പ​​​​ടി​​​​ക​​​​ള്‍​ക്ക് അ​​​​ടി​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​മാ​​​​ക്കേ​​​​ണ്ട​​​​ത്.

പ്ര​​​​ചാ​​​​ര​​​​ണ വി​​​​ഷ​​​​യം

മൂ​​​​ന്നി​​​​ല്‍ ര​​​​ണ്ടു ഭൂ​​​​രി​​​​പ​​​​ക്ഷം ആ​​​​വ​​​​ശ്യ​​​​മു​​​​ള്ള ഭ​​​​ര​​​​ണ​​​​ഘ​​​​ട​​​​നാ​​​ഭേ​​​​ദ​​​​ഗ​​​​തി​ ബി​​​​ല്‍ സ​​​​ഭ​​​​യി​​​​ല്‍ പ​​​​രാ​​​​ജ​​​​യ​​​​പ്പെ​​​​ടു​​​​മെ​​​​ന്ന് ബി​​​​ജെ​​​​പി​​​​ക്ക് അ​​​​റി​​​​യാ​​​​മാ​​​​യി​​​​രു​​​​ന്നു. എ​​​​ന്നാ​​​​ല്‍ സ​​​​ഭ​​​​യ്ക്കു​​​പു​​​​റ​​​​ത്ത് വി​​​​ജ​​​​യി​​​​ക്കു​​​​മെ​​​​ന്ന് അ​​​​വ​​​​ര്‍ ക​​​​രു​​​​തു​​​​ന്നു. അ​​​​തു ല​​​​ക്ഷ്യം വ​​​​ച്ചാ​​​​ണ് മോ​​​​ദി വൈ​​​​കാ​​​​രി​​​​ക​​​​മാ​​​​യി പ്ര​​​​സം​​​​ഗി​​​​ക്കു​​​​ന്ന​​​​ത്. വൈ​​​​കാ​​​​രി​​​​ക വി​​​​ഷ​​​​യ​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍ ഉ​​​​യ​​​​ര്‍​ത്തി​​​​യാ​​​​ണ് മോ​​​​ദി മൂ​​​​ന്നു ത​​​​വ​​​​ണ​​​​യും അ​​​​ധി​​​​കാ​​​​ര​​​​ത്തി​​​​ലേ​​​​റി​​​​യ​​​​ത്. രാ​​​​ജ്യ​​​​ത്തെ ജ​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍ നേ​​​​രി​​​​ടു​​​​ന്ന പ്ര​​​​ശ്‌​​​​ന​​​​ങ്ങ​​​​ളോ അ​​​​വ​​​​രു​​​​ടെ അ​​​​വ​​​​സ്ഥ​​​​ക​​​​ളോ ഒ​​​​ന്നു​​​​മ​​​​ല്ല മോ​​​​ദി​​​​യു​​​​ടെ അ​​​​ജ​​​​ണ്ട​​​​ക​​​​ള്‍.


2024ല്‍ ​​​​മോ​​​​ദി ജ​​​​യി​​​​ച്ച​​​​ത് വോ​​​​ട്ട് ചോ​​​​രി​​​​യി​​​​ലൂ​​​​ടെ​​​​യാ​​​​ണെ​​​​ന്ന് കൊ​​​​ച്ചു​​​​കു​​​​ട്ടി​​​​ക​​​​ള്‍​ക്കു​​​​പോ​​​​ലും അ​​​​റി​​​​യാം. 2019ല്‍ ​​​​പു​​​​ല്‍​വാ​​​​മ​​​​യും ബാ​​​​ലാ​​​​കോ​​​​ട്ട് ആ​​​​ക്ര​​​​മ​​​​ണ​​​​വും ചേ​​​​ര്‍​ത്ത് ദേ​​​​ശീ​​​​യ​​​​വി​​​​കാ​​​​രം ഉ​​​​ണ​​​​ര്‍​ത്തി​​​​വി​​​​ട്ടാ​​​​യി​​​​രു​​​​ന്നു ജ​​​​യം. 2014ല്‍ 2​​​​ജി സ്പെ​​​​ക്‌​​​ട്രം പോ​​​​ലു​​​​ള്ള അ​​​​ടി​​​​സ്ഥാ​​​​ന​​​​ര​​​​ഹി​​​​ത​​​​മാ​​​​യ ആ​​​​രോ​​​​പ​​​​ണ​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍ ഉ​​​​ന്ന​​​​യി​​​​ച്ചും.

2029ലേ​​​​ക്ക് സൂ​​​​ക്ഷി​​​​ച്ചു​​​​വ​​​​ച്ച വ​​​​ജ്രാ​​​​യു​​​​ധ​​​​മാ​​​​ണു വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ​​​​വും മ​​​​ണ്ഡ​​​​ല പു​​​​ന​​​​ര്‍​നി​​​​ര്‍​ണ​​​​യ​​​​വും. ഇ​​​​വ ത​​​​മ്മി​​​​ല്‍ ബ​​​​ന്ധ​​​​മി​​​​ല്ലെ​​​​ങ്കി​​​​ലും ര​​​​ണ്ടും ത​​​​മ്മി​​​​ല്‍ കൂ​​​​ട്ടി​​​​ക്കെ​​​​ട്ടി. എ​​​​ന്നാ​​​​ല്‍, ബി​​​​ല്ലി​​​​ലെ പൊ​​​​ള്ള​​​​ത്ത​​​​രം പ്ര​​​​തി​​​​പ​​​​ക്ഷം പാ​​​​ര്‍​ല​​​​മെ​​​​ന്‍റി​​​ല്‍ പൊ​​​​ളി​​​​ച്ച​​​​ടു​​​​ക്കി. ക​​​​ഴി​​​​ഞ്ഞ 12 വ​​​​ര്‍​ഷ​​​​ത്തി​​​​നി​​​​ടെ മോ​​​​ദി​​​സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​ര്‍ അ​​​​വ​​​​ത​​​​രി​​​​പ്പി​​​​ച്ച ഒ​​​​രു ബി​​​​ല്‍ ലോ​​​​ക്‌​​​​സ​​​​ഭ​​​​യി​​​​ല്‍ വോ​​​​ട്ടെ​​​​ടു​​​​പ്പി​​​​ല്‍ പ​​​​രാ​​​​ജ​​​​യ​​​​പ്പെ​​​​ടു​​​​ന്ന​​​​ത് ഇ​​​​താ​​​​ദ്യ​​​​മാ​​​​യാ​​​​ണ്. രാ​​​​ഹു​​​​ല്‍ ഗാ​​​​ന്ധി​​​​യു​​​​ടെ നേ​​​​തൃ​​​​ത്വ​​​​വും പ്ര​​​​തി​​​​പ​​​​ക്ഷ ഐ​​​​ക്യ​​​​വു​​​​മാ​​​​ണ് ഇ​​​​തി​​​​നു വ​​​​ഴി​​​​തെ​​​​ളി​​​​​ച്ച​​​​ത്.

ഇ​​​​ന്ത്യ​​​​ന്‍ ജ​​​​നാ​​​​ധി​​​​പ​​​​ത്യ​​​​ത്തി​​​​ന്‍റെ വി​​​​ജ​​​​യ​​​​മാ​​​​ണി​​​​ത്. വ​​​​നി​​​​ത​​​​ക​​​​ളു​​​​ടെ പേ​​​​രി​​​​ല്‍ മു​​​​ത​​​​ല​​​​ക്ക​​​​ണ്ണീ​​​​ര്‍ ഒ​​​​ഴു​​​​ക്കി മ​​​​ണ്ഡ​​​​ല​​​​ങ്ങ​​​​ള്‍ വെ​​​​ട്ടി​​​​മു​​​​റി​​​​ച്ച് രാ​​​​ജ്യ​​​​ത്തി​​​​ന്‍റെ രാ​​​​ഷ്‌​​​ട്രീ​​​​യ​​​​ഭൂ​​​​പ​​​​ടം മാ​​​​റ്റി​​​​മ​​​​റി​​​​ക്കു​​​​ക​​​യെ​​​ന്ന ഗൂ​​​​ഢ​​​​ല​​​​ക്ഷ്യ​​​​മാ​​​​ണു പ്ര​​​​തി​​​​പ​​​​ക്ഷ​​​​ത്തി​​​​ന്‍റെ ശ​​​​ക്ത​​​​മാ​​​​യ ചെ​​​​റു​​​​ത്തു​​​​നി​​​​ല്പി​​​​ലൂ​​​​ടെ ത​​​​ക​​​​ര്‍​ന്ന​​​​ടി​​​​ഞ്ഞ​​​​ത്. ന്യൂ​​​​ന​​​​പ​​​​ക്ഷ​​​​ങ്ങ​​​​ളു​​​​ടെ സ്വ​​​​ത്തു​​​​ക്ക​​​​ള്‍ ക​​​​വ​​​​ര്‍​ന്നെ​​​​ടു​​​​ക്കാ​​​​ന്‍ കൊ​​​​ണ്ടു​​​​വ​​​​ന്ന എ​​​​ഫ്സി​​​​ആ​​​​ര്‍​എ ബി​​​​ല്ലി​​​​ല്‍ ഉ​​​​ണ്ടാ​​​​യ​​​​തി​​​​നേ​​​​ക്കാ​​​​ള്‍ ക​​​​ന​​​​ത്ത തി​​​​രി​​​​ച്ച​​​​ടി​​​​യാ​​​​ണ് ഈ ​​​​ബി​​​​ല്ലി​​​​ല്‍ ഉ​​​​ണ്ടാ​​​​യ​​​​ത്. ഇ​​​​നി ഇ​​​​തി​​​​നെ​​​​തി​​​​രേ സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​രും സം​​​​ഘ്​​​​പ​​​രി​​​വാ​​​​ര്‍ ശ​​​​ക്തി​​​​ക​​​​ളും പ​​​​ട​​​​ച്ചു​​​​വി​​​​ടു​​​​ന്ന ക​​​​ള്ള​​​​പ്ര​​​​ചാ​​​​ര​​​​ണ​​​​ത്തെ സ​​​​ത്യ​​​​ത്തെ മു​​​​ന്‍​നി​​​​ര്‍​ത്തി​​​​യും വ​​​​സ്തു​​​​ത​​​​ക​​​​ള്‍ നി​​​​ര​​​​ത്തി​​​​യും നേ​​​​രി​​​​ടു​​​​ക​​​യെ​​​ന്ന​​​താ​​​ണു കോ​​​​ണ്‍​ഗ്ര​​​​സി​​​ന്‍റെ​​​​യും ഇ​​​​ന്ത്യാ​​​​മു​​​​ന്ന​​​​ണി​​​​യു​​​​ടെ​​​​യും ദൗ​​​​ത്യം.

കോ​​​​ണ്‍​ഗ്ര​​​​സ് പ്ര​​​​തി​​​​ബ​​​​ദ്ധ​​​​ത

73,74 ഭ​​​​ര​​​​ണ​​​​ഘ​​​​ട​​​​ന ഭേ​​​​ദ​​​​ഗ​​​​തി പ്ര​​​​കാ​​​​രം പ​​​​ഞ്ചാ​​​​യ​​​​ത്തു​​​​ക​​​​ളി​​​​ല്‍ മൂ​​​​ന്നി​​​​ലൊ​​​​ന്ന് വ​​​​നി​​​​താ​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണം ന​​​​ട​​​​പ്പി​​​​ലാ​​​​ക്കി​​​​യ​​​​തു കോ​​​​ണ്‍​ഗ്ര​​​​സ് സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​രാ​​​​ണ്. വ​​​​നി​​​​താ​​​ശ​​​​ക്തീ​​​​ക​​​​ര​​​​ണ​​​​ത്തി​​​​ന് എ​​​​ക്കാ​​​​ല​​​​ത്തും മു​​​​ന്‍​കൈ​​​​യെ​​​​ടു​​​​ത്ത പാ​​​​ര്‍​ട്ടി കോ​​​​ണ്‍​ഗ്ര​​​​സാ​​​​ണ്. രാ​​​​ജ്യ​​​​ത്തി​​​​ന് ആ​​​​ദ്യ വ​​​​നി​​​​താ പ്ര​​​​ധാ​​​​ന​​​​മ​​​​ന്ത്രി​​​​യെ​​​​യും രാ​​​​ഷ്‌​​​ട്ര​​​​പ​​​​തി​​​​യെ​​​​യും സം​​​​ഭാ​​​​വ​​​​ന ചെ​​​​യ്ത​​​​തു കോ​​​​ണ്‍​ഗ്ര​​​​സാ​​​​ണ്.

2010ല്‍ ​​​​യു​​​​പി​​​​എ സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​രി​​​ന്‍റെ കാ​​​​ല​​​​ത്തു വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ ബി​​​​ല്‍ രാ​​​​ജ്യ​​​​സ​​​​ഭ​​​​യി​​​​ല്‍ പാ​​​​സാ​​​​ക്കി​​​​യ അ​​​​ന്നു​​​​മു​​​​ത​​​​ല്‍ വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണ​​​​ത്തോ​​​​ടു​​​​ള്ള കോ​​​​ണ്‍​ഗ്ര​​​​സി​​​​ന്‍റെ പ്ര​​​​തി​​​​ബ​​​​ദ്ധ​​​​ത വ്യ​​​​ക്ത​​​​മാ​​​​ണ്. 2029ല്‍ 33 % ​​​​വ​​​​നി​​​​താ​​​​സം​​​​വ​​​​ര​​​​ണം ന​​​​ട​​​​പ്പാ​​​​ക്കാ​​​​ന്‍ കേ​​​​ന്ദ്ര​​​​സ​​​​ര്‍​ക്കാ​​​​രി​​​​ന് ആ​​​​ത്മാ​​​​ര്‍​ഥ​​​​മാ​​​​യ താ​​​​ത്പ​​​​ര്യ​​​​മു​​​​ണ്ടെ​​​​ങ്കി​​​​ല്‍ ഉ​​​​ട​​​​ന്‍ത​​​​ന്നെ രാ​​​​ജ്യ​​​​ത്തെ പ്ര​​​​ധാ​​​​ന രാ​​​ഷ്‌​​​ട്രീ​​​​യ​​​പാ​​​​ര്‍​ട്ടി​​​​ക​​​​ളു​​​​ടെ സ​​​​ര്‍​വ​​​​ക​​​​ക്ഷി​​​​യോ​​​​ഗം വി​​​​ളി​​​​ച്ച് അ​​​​ക്കാ​​​​ര്യ​​​​ത്തി​​​​ല്‍ കൃ​​​​ത്യ​​​​മാ​​​​യ ധാ​​​​ര​​​​ണ രൂ​​​​പ​​​​പ്പെ​​​​ടു​​​​ത്താ​​​​ന്‍ ത​​​​യാ​​​​റാ​​​​കു​​​​ക​​​​യും അ​​​​തു ന​​​​ട​​​​പ്പി​​​​ല്‍വ​​​​രു​​​​ത്തു​​​​ന്ന​​​​തി​​​​നാ​​​​വ​​​​ശ്യ​​​​മാ​​​​യ ന​​​​ട​​​​പ​​​​ടി​​​​ക​​​​ള്‍ കാ​​​​ല​​​​താ​​​​മ​​​​സം കൂ​​​​ടാ​​​​തെ സ്വീ​​​​ക​​​​രി​​​​ക്കു​​​​ക​​​​യു​​​​മാ​​​​ണു വേ​​​​ണ്ട​​​​ത്.

Tags : Women's Reservation Bill

Recent News

Corehub Up