ഡൽഹി ജന്തർ മന്തർ
ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ തലസ്ഥാനമായ ഡല്ഹിയുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത്, അധികാരികളുടെ കണ്ണുതുറപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യങ്ങളാലും പ്രകടനങ്ങളാലും സദാ സജീവമായ ഒരിടമുണ്ടായിരുന്നു. അതാണ് ജന്തര് മന്തര്. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കാവലാളായ ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദം ഏറ്റവുമധികം മുഴങ്ങിക്കേള്ക്കുന്ന ഈ മണ്ണ്, ഇന്ത്യയുടെ പ്രക്ഷോഭചരിത്രത്തിലെ നിര്ണായക ഇടമാണ്. അവിടെനിന്ന് സമരങ്ങളെ കുടിയിറക്കാന് ഭരണവര്ഗം തിട്ടൂരം കെട്ടുമ്പോള് ചരിത്രം ജന്തര് മന്തറിനെ അടയാളപ്പെടുത്തുക ഫലം കണ്ടതും കാണാത്തതുമായ നിരവധി പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ സാക്ഷിയായിട്ടാകും.
സമരഭൂമിയായി ജന്തര് മന്തറിനെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുമ്പ് കൗതുകം നിറഞ്ഞ മറ്റൊരു ചരിത്രം അതിനുണ്ട്. സമരങ്ങളുടെ ചൂടറിഞ്ഞ് വളരുന്നതിന് നൂറ്റാണ്ടുകള്ക്കുമുമ്പ്, ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സമയ ഗണനത്തിന്റെയും ഒരു ശാസ്ത്രവിസ്മയമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം. ‘ജന്തര് മന്തര്’ എന്ന വാക്ക് കേള്ക്കുമ്പോള്തന്നെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെയും സമരപോരാട്ടത്തിന്റെയും ചിത്രമാണ് ആദ്യം വരിക. എന്നാല് പേരിന്റെ അര്ഥം പരിശോധിച്ചാല് അതൊരു ശാസ്ത്രീയ നിര്മിതിയാണെന്ന് വ്യക്തമാകും. ‘യന്ത്രങ്ങള്’ എന്നും ‘മന്ത്രങ്ങള്’ (കണക്കുകൂട്ടലുകള്) എന്നുമാണ് ജന്തര് മന്തര് എന്നീ പദങ്ങളുടെ അര്ഥം.
1724ല് ജയ്പുര് മഹാരാജാവായ ജയ്സിംഗ് രണ്ടാമനാണ് ജന്തര് മന്തര് നിര്മിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളില് അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച അഞ്ച് ജ്യോതിശാസ്ത്ര നിരീക്ഷണാലയങ്ങളില് ആദ്യത്തേതാണ് ജന്തര് മന്തര്. സൂര്യന്റെയും ചന്ദ്രന്റെയും മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളുടെയും ചലനങ്ങള് കൃത്യമായി നിരീക്ഷിക്കാനും സമയം തിട്ടപ്പെടുത്താനുമായിരുന്നു ഈ നിര്മിതി.
ഇവിടെയുള്ള സാമ്രാട്ട് യന്ത്രം അക്കാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സൗരഘടികാരങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. തെളിഞ്ഞ കാലാവസ്ഥയില് കൃത്യതയോടെ സമയം കണക്കാക്കാന് ഭീമന് ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള ഈ സംവിധാനത്തിനു സാധിച്ചിരുന്നു. ജയ്പ്രകാശ് യന്ത്രം, രാമയന്ത്രം, മിശ്രയന്ത്രം എന്നിങ്ങനെ ആകാശഗോളങ്ങളെയും സമയത്തെയുംകുറിച്ച് പഠിക്കാനുള്ള അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന നിരവധി ഉപകരണങ്ങള് ഈ സമുച്ചയത്തിലുണ്ട്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടില് പണികഴിപ്പിച്ച ജ്യോതിശാസ്ത്ര നിരീക്ഷണാലയമാണ് വാസ്തവത്തില് ജന്തര് മന്തര്. അതിനടുത്തുനിന്ന് കേരള ഹൗസിന് മുമ്പിലൂടെ പാര്ലമെന്റിനടുത്തേക്കെത്തുന്ന ജന്തര് മന്തര് റോഡാണ് പിന്നീട പ്രതിഷേധങ്ങള്ക്ക് വേദിയായി മാറിയത്.
നിരീക്ഷണാലയത്തില്നിന്നു പ്രതിഷേധ ഭൂമിയിലേക്ക്
ആധുനിക ഇന്ത്യയില് ഭരണകൂടങ്ങളുടെ തെറ്റായ നയങ്ങള്ക്കെതിരേ ശബ്ദമുയര്ത്താന് ഏറ്റവും സുരക്ഷിതവും പ്രതീകാത്മകവുമായ ഇടമായി ജന്തര് മന്തര് തെരുവുകള് മാറിയതിന് പിന്നില് മാറിമാറി വന്ന ഭരണകൂടങ്ങളുടെ പങ്ക് വലുതാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഭാരതത്തില് ദശാബ്ദങ്ങളോളം രാഷ്്ട്രീയ റാലികളുടെയും വന് പ്രതിഷേധങ്ങളുടെയും പ്രധാന കേന്ദ്രം ഇന്ത്യ ഗേറ്റിന് സമീപമുള്ള ബോട്ട് ക്ലബ് ആയിരുന്നു. കര്ഷക നേതാവ് മഹേന്ദ്ര സിംഗ് ടികായത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തില് അഞ്ച് ലക്ഷത്തോളം കര്ഷകരും കന്നുകാലികളും ഇന്ത്യ ഗേറ്റിന്റെ പുല്ത്തകിടികള് കയ്യേറി 1988ൽ നടത്തിയ വന്പ്രക്ഷോഭം ഡല്ഹിയെ സ്തംഭിപ്പിച്ചു. ഈ സംഭവത്തെത്തുടര്ന്ന് പാര്ലമെന്റിനും ഔദ്യോഗിക കേന്ദ്രങ്ങള്ക്കും സമീപമുള്ള സുരക്ഷയും ക്രമസമാധാനവും മുന്നിര്ത്തി സര്ക്കാര് ബോട്ട് ക്ലബ്ബിലെ പ്രതിഷേധങ്ങള് നിരോധിച്ചു.
തുടര്ന്ന്, 1990കളുടെ തുടക്കത്തില് രാജ്പഥിലും (ഇന്നത്തെ കര്ത്തവ്യപഥ്) പരിസരങ്ങളിലും തമ്പടിച്ചിരുന്ന സമരക്കാരെയും സര്ക്കാര് ഒഴിപ്പിച്ചു. ഇതോടെയാണ് സര്ക്കാര് നയങ്ങള്ക്കെതിരായ സമരങ്ങള് ജന്തര് മന്തറിലേയ്ക്ക് മാറിയത്. ഔദ്യോഗികമായി ഒരു പ്രതിഷേധ ഭൂമി എന്ന പേരില് ജന്തര് മന്തറിനെ തുടക്കത്തില് സര്ക്കാര് വിജ്ഞാപനം ചെയ്തിരുന്നില്ല. പ്രതിഷേധഭൂമിയെന്ന നിലയില് ഒരു സ്വഭാവിക വളര്ച്ചയാണ് ജന്തര് മന്തറിനുണ്ടായത്. പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ ആദ്യ ഭൂമികയായിരുന്ന ബോട്ട് ക്ലബിന് പകരം 1993 മുതലാണ് ജന്തര് മന്തര് സമരങ്ങളുടെ വേദിയായി അറിയപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയത്. എന്നാല് 2017 ഒക്ടോബറില് ജന്തര് മന്തറില്നിന്നു രാംലീല മൈതാനത്തേയ്ക്ക് സമരങ്ങള് മാറ്റാന് ദേശീയ ഹരിത ട്രൈബ്യൂണല് (എന്ജിടി) ഉത്തരവിട്ടു. ജന്തര് മന്തറിന് ചുറ്റുമുള്ളവര്ക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുകള് നേരിടുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ലഭിച്ച പരാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരുന്നു നടപടി.
സമരഭൂമികയ്ക്ക് തിരശീല
ഇന്ത്യയുടെ സമരപോരാട്ട ചരിത്രത്തില് പഴയൊരധ്യായമായി ജന്തര് മന്തര് മാറും. പ്രതിഷേധ പ്രകടനങ്ങള് സംഘടിപ്പിക്കാനുള്ള സ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടികയില്നിന്ന് ജന്തര് മന്തറിനെ ഒഴിവാക്കി ഡല്ഹി പൊലിസ് ഉത്തരവിറക്കിയതോടെയാണ് ജന്തര് മന്തര് ഇനി ചരിത്രമാകുന്നത്. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടായി മുഴങ്ങിക്കേട്ടിരുന്ന പ്രതിഷേധത്തിന്റെ സ്വരം ഇനി ജന്തര് മന്തറില്നിന്നുണ്ടാകില്ല. നഗരത്തിനുള്ളിലെ രാംലീല മൈതാനം, നഗരപ്രാന്തത്തിലെ ബുറാഡി മൈതാനം, ശാഹ്ദ്രയിലെ സിബിഡി മൈതാനം എന്നിവയാണ് ഇനി മുതലുള്ള സമരവേദി. കാതടപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യങ്ങള് മുഴക്കിയ ജന്തര് മന്തറിലെ പ്രതിഷേധക്കാര് ഡല്ഹി പൊലിസിന്റെ ഈ തീരുമാനത്തെയും അതിജീവിക്കുമെന്ന് കരുതാം. പ്രതിഷേധങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവരെ നിയമത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നേരിട്ട് ജന്തര് മന്തറിനെ തിരിച്ചുപിടിക്കുമെന്ന് കരുതാം. ഭരണകൂടത്തിന് മുന്നില് ജന്തര് മന്തറില്നിന്നുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങള് ഇനിയും മുഴങ്ങട്ടെ.
Tags : SUNDAY DEEPIKA Jantar Mantar Protests